- Đối với Dự thảo Luật Giao dịch điện tử, Ủy ban Khoc học, Công nghệ và Môi trường (KH,CN&MT) của Quốc hội đề nghị nghiên cứu, bổ sung nguyên tắc buộc các cơ quan phải tiếp nhận và xử lý giao dịch điện tử từ người dân và doanh nghiệp gửi, không từ chối hoặc yêu cầu bổ sung bản giấy...

Sáng 25/10, sau khi Bộ TT&TT Nguyễn Mạnh Hùng trình Tờ trình dự án Luật Giao dịch điện tử (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT của Quốc hội Lê Quang Huy đã trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật này.

Theo Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT của Quốc hội Lê Quang Huy, đa số ý kiến Ủy ban KH,CN&MT tán thành việc mở rộng phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật trong bối cảnh công nghệ số đã và đang phát triển mạnh mẽ, ứng dụng rộng rãi ở Việt Nam.

Tuy nhiên, một số ý kiến cho rằng nên hạn chế mở rộng phạm vi điều chỉnh vì cho rằng sẽ tạo thêm áp lực đối với nguồn nhân lực, hạ tầng công nghệ thông tin bởi hiện nay, vẫn có nhiều nước chưa áp dụng việc thực hiện giao dịch điện tử (GDĐT) trong một số lĩnh vực (đặc biệt như đất đai, thừa kế).

Cùng với đó, việc cấp trực tiếp một số giấy tờ như đăng ký kết hôn, quyết định ly hôn… thông qua mạng có thể không thể hiện được ý chí của các bên liên quan khi tham gia giao dịch.

Một số giấy tờ sử dụng trong GDĐT mang thông tin liên quan “đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình” có nguy cơ lộ, lọt, bị chiếm đoạt, vi phạm Hiến pháp.

Ủy ban đề nghị quy định cụ thể cách thức, hình thức, nội dung nguồn gốc khởi tạo, lưu trữ đối với dữ liệu dưới dạng thông điệp tại khoản 1 Điều 15 dự thảo Luật; bổ sung nội dung cho phép xác định “thời gian khởi tạo/xác thực thông điệp dữ liệu” và tính chống chối bỏ khi lưu trữ dữ liệu; quy định cụ thể hơn việc quản lý người khởi tạo, trách nhiệm của người khởi tạo thông điệp dữ liệu, nhất là đối với những thông điệp chứa thông tin đời tư, bí mật cá nhân, cơ quan, tổ chức...

Về chứng thư điện tử, Ủy ban KH,CN&MT đề nghị cân nhắc quy định “khẳng định được sự kiểm soát duy nhất” tại điểm a khoản 2 Điều 21 vì có thể dẫn đến việc không bảo vệ được đầy đủ, thực chất quyền của chủ sở hữu. Quy định chuyển nhượng chứng thư điện tử tại Điều 22 là chưa rõ ràng, cụ thể, cần nghiên cứu chỉnh lý để bảo đảm chặt chẽ, khả thi.

Về chữ ký điện tử, Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT Lê Quang Huy cho biết, hiện nay, cùng với việc sử dụng chữ ký điện tử đang tồn tại một số biện pháp xác thực khác như tin nhắn điện tử (SMS), xác nhận mật khẩu dùng một lần (OTP), Token OTP, sinh trắc học (eKYC)... Do đó, cần nghiên cứu bổ sung quy định tạo cơ sở pháp lý cho các xác thực này với vai trò như chữ ký điện tử.

Ủy ban cũng đề nghị quy định về các tiêu chuẩn cụ thể tối thiểu về chữ ký điện tử, chứng thực chữ ký điện tử để người dân và cơ quan nhà nước (CQNN) có thể áp dụng ngay mà không cần chờ văn bản pháp luật chuyên ngành sửa đổi.

Về dịch vụ tin cậy, Chủ nhiệm Ủy ban KH,CN&MT cho biết, có ý kiến cho rằng dịch vụ chữ ký số công cộng đóng vai trò là hạ tầng định danh và xác thực của giao dịch điện tử, tuy nhiên, việc sử dụng chữ ký số này hiện nay chưa phổ biến, chi phí sử dụng dịch vụ còn cao, phạm vi áp dụng hạn chế. Do đó, đề nghị nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung để bảo đảm tính khả thi của quy định về chữ ký số công cộng.

Ủy ban cũng đề nghị cơ quan soạn thảo giải trình, làm rõ cơ sở pháp lý, thẩm quyền quản lý việc phát hành, thu hồi chứng thư chữ ký số của “Tổ chức chứng thực điện tử quốc gia” quy định tại điểm c khoản 2 Điều 26 và khoản 4 Điều 32 của dự thảo Luật. Đồng thời đánh giá đầy đủ, phân tích tác động đối với việc phát sinh các thủ tục hành chính liên quan đến giấy phép kinh doanh dịch vụ tin cậy này.

Về giao kết và thực hiện hợp đồng điện tử, Ủy ban KH,CN&MT đề nghị nghiên cứu bổ sung các quy định về các giai đoạn giao kết, hợp đồng điện tử; hiệu lực của hợp đồng điện tử; điều kiện để hợp đồng điện tử có hiệu lực; thời điểm có hiệu lực của hợp đồng điện tử; các trường hợp xác định hợp đồng điện tử vô hiệu; các loại hợp đồng điện tử mẫu trong các trường hợp giao dịch khác nhau; hoạt động chứng thực giao dịch và hợp đồng điện tử; cân nhắc nghiên cứu, sửa đổi tên chương thành “Giao kết và Hợp đồng điện tử” để phù hợp với nội dung các quy định trong chương này.

Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu, bổ sung nguyên tắc về công chứng, chứng thực hợp đồng điện tử để làm khung pháp lý cho các hoạt động này và đây cũng là căn cứ để sửa đổi, bổ sung Luật Công chứng và các văn bản pháp luật có liên quan.

Về giao dịch điện tử của cơ quan nhà nước, Ủy ban KH,CN&MT đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu, bổ sung nguyên tắc buộc các cơ quan phải tiếp nhận và xử lý GDĐT từ người dân và doanh nghiệp gửi, không từ chối hoặc yêu cầu bổ sung bản giấy hoặc nghiên cứu bổ sung hành vi bị nghiêm cấm trong GDĐT.

Ủy ban KH,CN&MT cũng đề nghị Ban soạn thảo bổ sung quy định về chính sách ưu đãi, hỗ trợ thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, phát triển và sử dụng các nền tảng số và được xem xét hưởng các ưu đãi về thuế, phí khi thực hiện chuyển đổi số; bổ sung quy định cụ thể về tạo lập, xác thực tài khoản giao dịch và giá trị pháp lý của kết quả thực hiện GDĐT trong Cơ quan nhà nước; quy định người dùng chỉ cung cấp một lần dữ liệu cá nhân nhằm đơn giản hóa quy trình, thủ tục, thúc đẩy GDĐT.

Đồng thời, quy định rõ ràng hơn về tiêu chuẩn, cơ chế kết nối, chia sẻ của các nền tảng số, cổng thông tin, phần mềm về khả năng, tích hợp và thừa nhận lẫn nhau của các giải pháp như chữ ký số, hoá đơn, biên lai điện tử... để người dân, doanh nghiệp thuận tiện khi sử dụng, đồng thời phù hợp với Luật Tiếp cận thông tin.