“Biến” nhà máy cũ thành không gian sáng tạo: Hướng đi nào cho Hà Nội?

0
0

 - “Từ nhà máy cũ đến không gian sáng tạo - kinh nghiệm quốc tế và hướng đi cho Hà Nội” là chủ đề của buổi tọa đàm được Mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống và nhóm làm việc vì sự tham gia của người dân (PPWG) tổ chức ngày 15/10 tại Hà Nội.

Buổi tọa đàm có mặt nhiều chuyên gia nghiên cứu, nhà quản lý, kiến trúc sư, đại diện các doanh  nghiệp và cả những người dân mong muốn mở rộng không gian công cộng tại Hà Nội.

Trên địa bàn Hà Nội hiện còn khá nhiều nhà máy công nghiệp "bủa vây" khu dân cư, gây sức ép lớn đến môi trường sống, trong khi không gian công cộng lại đang rất thiếu. Vì thế, việc di dời các nhà máy ra khỏi khu dân cư ở là giải pháp cấp thiết, nhất là khi gần đây đã liên tiếp xảy ra sự cố nghiêm trọng như vụ cháy Nhà máy bóng đèn phích nước Rạng Đông, hay mới đây là vụ cháy nhà máy hóa chất tại Cảng Đức Giang, quận Long Biên, thành phố Hà Nội.

Tuy nhiên, việc sử dụng các cơ sở vật chất của các nhà máy cũ này như thế nào để góp phần cho sự phát triển bền vững của Thủ đô là một điều không đơn giản, khi mà các nhu cầu, lợi ích của nhà nước, người dân và doanh nghiệp đan xen, thậm chí là xung đột.

Tại cuộc tọa đàm, PGS. TS. KTS. Phạm Thúy Loan, Phó Viện trưởng Viện kiến trúc quốc gia, Bộ Xây dựng cung cấp thông tin và làm rõ về di sản công nghiệp và thực tiễn biến nhà máy cũ thành không gian công cộng, không gian sáng tạo tại nhiều các quốc gia trên thế giới cũng như tại Việt Nam.

Theo bà Phạm Thúy Loan, Di sản công nghiệp là những gì còn lại của ‘văn hóa công nghiệp’, bao gồm các tòa nhà, máy móc, xưởng, nhà máy, mỏ, địa điểm chế biến, kho và cửa hàng, cơ sở hạ tầng phục vụ sản xuất, và cả như những địa điểm dùng cho các hoạt động xã hội liên quan đến ngành công nghiệp như nhà ở, nơi thờ phụng, thực hành nghi lễ tôn giáo, cơ sở đào tạo ... cho công nhân - lực lượng lao động trong các cơ sở công nghiệp đó.

Nhà máy xe lửa Gia Lâm được các KTS coi là di sản mang tính đại diện cho những quan điểm của khối xã hội chủ nghĩa: Chủ nghĩa Quốc tế - tình hữu nghị - mô hình sản xuất lấy công nghiệp nặng làm chủ đạo. Nhà máy này hiện là cơ sở đường sắt duy nhất tại Việt Nam đáp ứng tàu khổ ray 1435 vào tận các xưởng. Đây cũng là nơi tạo ra những sản phẩm mang tính biểu tượng của đường sắt Việt Nam độc lập: Đầu máy hơi nước “Tự lực”; đoàn xe khách do công sức đóng góp “kế hoạch nhỏ” của đội Thiếu niên Tiền phong, đầu máy Diesel “Đổi mới”.

Di sản công nghiệp là một phần không thể tách rời của di sản văn hoá nói chung, phản ánh một sự tiến bộ vượt bậc (mang tính cách mạng) trong lịch sử văn minh nhân loại, một sự “thông thái” được kế thừa; một tiến trình phát triển của xã hội hiện đại.

Cũng tại buổi tọa đàm, TS. KTS Trương Ngọc Lân, Phó trưởng Khoa kiến trúc và quy hoạch, Đại học xây dựng chia sẻ kết quả khảo sát các nhà máy ở Hà Nội dưới góc nhìn di sản. Theo kết quả khảo sát, nhiều nhà máy ở Hà Nội có giá trị di sản vì nó đại diện cho một thời kỳ lịch sử của thành phố. Một số nhà máy đóng vai trò khai sinh cho một ngành công nghiệp ở Hà Nội, đồng thời là những công trình kiến trúc hiện đại nhất và đẹp nhất ở Hà Nội và Miền Bắc. Có thể kể đến một số nhà máy như: Nhà máy Bia Hà Nội (ra đời năm 1890); Nhà máy Thuốc lá Thăng Long (1957); Nhà máy Kỹ thuật Điện thông (1959)…

 KTS. Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc nghệ thuật của Heritage Space thì đưa ra những bài học của thế giới về việc chuyển đổi nhà máy cũ thành các không gian sáng tạo, trong đó có một số công trình nổi tiếng.

Đơn cử như căn cứ không quân Taiwan Contemporary Culture Lab tại Đài Loan được vận hành từ 1949, đến năm 2018 đã được chuyển đổi thành Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật đương đại; Bến tàu cảng công nghiệp Nagasaki Shipyard Museum tai Nhật Bản được vận hành từ năm 1898, đến năm 1985 đã được chuyển đổi thành Bảo tàng Lịch sử Công nghiệp; Mỏ than công nghiệp Zeche Zollverein tại Đức với diện tích 100 hecta, được vận hành từ năm 1851 và đến năm 1986 được chuyển thành Công viên Văn hóa đa năng….

Theo KTS Nguyễn Anh Tuấn, kinh nghiệm chuyển đổi nhà máy tại các quốc gia cho thấy nhiều lợi ích như: giải phóng/ tái tận dụng đất bỏ hoang, từ đó giải quyết vấn đề môi trường và tệ nạn xã hội; tạo không gian công cộng và thụ hưởng văn hóa đô thị cho người dân, đồng thời là điểm tựa -bệ đỡ cho văn hóa và công nghiệp sáng tạo, đồng thời kích thích du lịch, tạo danh tiếng mới cho đô thị.

 

Đặc biệt, tọa đàm đã nhận được nhiều ý kiến sâu sắc trong phần trao đổi được dẫn dắt bởi đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, người sáng lập không gian văn hóa “Ơ kìa Hà Nội” cùng các đại biểu tham gia tọa đàm như: KTS Lê Thành Vinh, Viện trưởng Viện Bảo tồn Di tích; ông Nguyễn Bảo Lâm, chuyên viên cao cấp Vụ Quy hoạch kiến trúc, Bộ Xây dựng; Nghệ sĩ Giang Trang…

Ý kiến của các đại biểu đều cho thấy việc chuyển đổi nhà máy cũ thành các không gian sáng tạo là khả thi, cần thiết và mang lại hiệu quả văn hóa, xã hội và kinh tế. Tuy nhiên, để việc chuyển đổi này được diễn ra trên thực tế thì cần có sự chung tay của nhà nước, nhà đầu tư và cộng đồng sáng tạo và người dân. Nhiều đại biểu cũng cho rằng các kết quả nghiên cứu khoa học, công phu và các ý tưởng chuyển đổi nhà máy cần được chia sẻ rộng rãi đến cho xã hội cũng như gửi đến chính phủ và UBND thành phố Hà Nội.

 

 

Xuân Hưng

Ý kiến bạn đọc


Khai mạc trọng thể Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII

Sáng 16/1, Hội nghị lần thứ 15 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã khai mạc trọng thể tại Thủ đô Hà Nội. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng chủ trì, phát biểu khai mạc Hội nghị.

Xem xét kéo dài thời gian cách ly tập trung lên hơn 14 ngày

(VnMedia) - Người Việt nhập cảnh qua đường bộ không phải đóng phí cách ly tập trung; Các lực lượng y tế và quân đội sẽ xem xét cụ thể những trường hợp người ở nước ngoài về và có thể quyết định cách ly trên 14 ngày…

Chính thức công bố Chương trình IPv6 For Gov giai đoạn 2021-2025

(VnMedia) - Để hỗ trợ cho việc phát triển hạ tầng số và dịch vụ số, chuyển đổi Internet sang thế hệ địa chỉ mới IPv6 cần diễn ra nhanh hơn, mạnh hơn và rộng hơn nữa, Chương trình IPv6 For Gov giai đoạn 2021-2025 sẽ tiên phong và đồng hành cùng các Bộ, ngành, địa phương...

Không khí lạnh mạnh gây mưa rét ở Bắc Bộ và Trung Bộ

(VnMedia) - Do ảnh hưởng của không khí lạnh tăng cường mạnh nên trong đêm nay và sáng mai (17/01) ở Bắc Bộ có mưa và mưa nhỏ; từ ngày mai (17/01) ở các tỉnh Trung Bộ có mưa, có nơi mưa vừa và dông…

Thêm 5 ca bệnh COVID-19, trong đó có 2 ca nhập cảnh đã trên 14 ngày

(VnMedia) - Bộ Y tế chiều 15/1/2021 đã công bố thêm 5 ca bệnh COVID-19, là các ca nhập cảnh được cách ly ngay tại TP. Hồ Chí Minh (02), Đà Nẵng (03). Trong số đó có 2 ca nhập cảnh từ cuối tháng 12/2020.