Đô thị hóa và bệnh liên quan tới tim mạch

0
0

(VnMedia) - Tim mạch là một trong những bệnh hàng đầu trong nhóm bênh không lây nhiễm đang có ảnh hưởng lớn tới sức khỏe của người dân đô thị. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, hàng năm có đến hơn 17 triệu người tử vong vì bệnh tim mạch. Bệnh tim mạch với các yếu tố nguy cơ đa dạng và biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Hiểu rõ các yếu tố nguy cơ này sẽ giúp bạn phòng tránh bệnh tim mạch tốt nhất.

Trong các số trước chúng ta đã tìm hiểu về một số bệnh truyền nhiễm liên quan tới phát triển đô thị, những số tiếp theo của tạp chí này chúng tôi hân hạnh giới thiệu cùng quí vị nhóm những bệnh không lây nhiễm (NCD) và cách phòng tránh trong điều kiện đô thị hóa toàn cầu. Các NCD phổ biến nhất hiện nay là bệnh lý tim mạch (CVD), ung thư, đái tháo đường và phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) liên quan chặt chẽ với các yếu tố về lối sống có thể phòng ngừa được như chế độ ăn, hoạt động thể chất và tiêu thụ thuốc lá.

BỆNH TIM MẠCH LÀ GÌ?
Nguyên nhân của các cơn đau tim và đột quỵ thường do sự kết hợp của các yếu tố nguy cơ. Hầu hết các bệnh tim mạch có thể được ngăn ngừa bằng cách áp dụng các chiến lược toàn dân.

Với các quốc gia ở giai đoạn đầu của phát triển, các bện htim mạch phổ biến nhất là bệnh thấp tim (rheumatic heart dis-ease), bệnh do các tình trạng nhiễm trùng khác gây nên, và bệnh về cơ tim liên quan đến suy dinh dưỡng. Ước lượng tuổi thọ khi sinh trên toàn cầu đã tăng từ 46 tuổi vào năm 1950 lên 66 tuổi vào năm 1998. Cùng với công nghiệp hóa, nguyên nhân gây tử vong và khuyết tật chính tại các nước phát triển đã chuyển từ suy dinh dưỡng và bệnh nhiễm trùng sang các bệnh mãn tính như bệnh tim mạch (CVD), ung thư và đái tháo đường. 

Ở giai đoạn thứ hai, gánh nặng về bệnh truyền nhiễm giảm dần và tình trạng dinh dưỡng được cải thiện, các bệnh liên quan đến tăng huyết áp như trụy tim và biến chứng tim do tăng huyết áp trở nên phổ biến hơn. Các khu vực trải qua giai đoạn này bao gồm Trung Quốc và các quốc gia Châu Á khác. Trong giai đoạn thứ ba, do tuổi thọ trung bình tiếp tục được cải thiện, chế độ ăn giàu chất béo, hút thuốc lá và lười vận động trở thành nguyên nhân thường gặp. Trong giai đoạn bốn, các nỗ lực phòng ngừa, chẩn đoán và điều trị thiếu máu cơ tim cục bộ và đột quỵ có thể khiến độ tuổi mắc các bệnh này lớn dần. Trong thời gian từ năm 1990 - 2020, sự gia tăng tỷ lệ tử vong do thiếu máu tim cục bộ (IHD) (120% ở nữ và 137% ở nam) ở các nước đang phát triển được dự báo sẽ lớn hơn nhiều so với ở các nước phát triển (29% ở nữ và 48% ở nam). Trong nhiều quần thể, cả nghiên cứu đối chứng và thuần tập đã được thực hiện, cho thấy có một số dấu hiệu có liên quan đến CVD, cho thấy nguy cơ cao hơn hoặc ngược lại, thấp hơn.

 

KHÁC BIỆT VỀ TỈ LỆ BỆNH TẬT THEO SẮC TỘC VÀ ĐỊA LÝ

Sắc tộc (không giống như chủng tộc) bao gồm cả sự khác biệt về yếu tố di truyền và văn hóa (tức là ngôn ngữ, tôn giáo và chế độ ăn). Do các cá nhân từ các sắc tộc khác nhau có xu hướng sinh sống tại một khu vực và xã hội nhất định, sự khác biệt về tỷ lệ bệnh tật theo sắc tộc cũng liên quan đến sự khác biệt về địa lý. Hơn nữa, các nhóm sắc tộc cụ thể trong cùng một địa điểm có thể có lối sống tương tự nhau, trong khi cùng một nhóm sắc tộc sinh sống tại các địa điểm khác nhau có thể tuân theo các lối sống rất khác nhau. Do đó, bất cứ nghiên cứu nào về sự khác biệt về tỷ lệ bệnh tật theo nhóm sắc tộc đều bao gồm các yếu tố như khác biệt về lối sống, địa lý, địa vị kinh tế - xã hội.

Trong tạp chí lần này, chúng tôi sẽ giới thiệu tới Quý độc giả bài nghiên cứu tại 4 nơi trên thế giới gồm Châu Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và Trung Quốc. Thông thường, việc quan sát sự khác biệt giữa các quốc gia về tỷ lệ tử vong, tỷ lệ mắc và yếu tố nguy cơ của một số bệnh nhất định là chỉ báo đầu tiên cho thấy có sự khác biệt về sắc tộc trong gánh nặng bệnh tật. Ví dụ, ở Nghiên cứu Bảy Quốc gia, tỷ lệ mắc CHD thấp được ghi nhận ở Nhật Bản và các nước vùng Địa Trung Hải và tỷ lệ mắc CHD cao được ghi nhận ở Phần Lan và Hoa Kỳ. Sự khác biệt về chế độ ăn, nồng độ cholesterol và huyết áp là các nguyên nhân chính dẫn đến sự khác biệt nói trên. Sự khác biệt về yếu tố môi trường, đặc điểm nhân khẩu và ảnh hưởng từ chọn lọc tự nhiên trong giai đoạn thai kỳ cũng như sự khác biệt về tần suất hoặc biểu hiện gen đều có thể dẫn đến sự khác biệt về tỷ lệ mắc CVD giữa các quần thể khác nhau. 

CHẾ ĐỘ ĂN ÍT RAU QUẢ

Mối liên quan giữa lượng tiêu thụ trái cây và rau củ với nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như các bệnh về tim mạch hay bệnh về trí não (CVD) đã được chứng minh qua các nghiên cứu dịch tễ học trước đó. CVD là một trong những tác nhân chính gây ra gánh nặng bệnh tật, minh chứng như ở Nhật Bản chiếm hơn 20% tổng chi phí tiêu dùng cho y tế. 

Những kết quả từ khảo sát Sức Khỏe và Dinh Dưỡng Quốc Gia của Nhật Bản năm 2016 cho thấy người trưởng thành trên 20 tuổi có mức tiêu thụ hàng ngày ở mức thấp: 269.6g cho rau củ và 98.9g cho trái cây (thay đổi theo tuổi) và kể từ năm 2006 đã có sự sụt giảm đáng kể (rau củ: 300.5g/ngày; trái cây: 107.5g/ngày). Lượng tiêu thụ rau củ quả hàng ngày được giữ ở mức đủ thấp tại Nhật Bản, và đặc điểm tiêu thụ được đa dạng hoá ở mỗi nhóm tuổi và nhóm giới tính. Kết quả này có thể là do sự kết hợp của nhiều yếu tố: ngày càng ưa thích chế độ ăn kiêng kiểu phương Tây với những đặc thù như giàu năng lượng, đồ ăn đóng gói sẵn; giá cả tăng cao cũng có thể ảnh hưởng lên thế hệ trẻ với khả năng chi trả thấp; và sự thay đổi trong lối sống dẫn tới sự gia tăng mong muốn/nhu cầu về những loại thực phẩm có thời gian chế biến nhanh và để được lâu (từ cả nhà cung cấp tới cá nhân), và có thể giảm nguồn cung.

 

CHIẾN LƯỢC PHÒNG NGỪA

Các chiến lược phòng ngừa và điều trị bệnh tim mạch (CVD) đã được chứng minh có hiệu quả ở các nước phát triển, đồng thời cần được điều chỉnh và áp dụng tại các nước đang phát triển. Các chiến lược này cần bao gồm việc phòng ngừa sự phát triển các yếu tố nguy cơ trong cộng đồng bằng cách thay đổi chính sách xã hội và chính sách chính phủ. Một số chiến lược có chi phí tương đối thấp và dễ áp dụng (như khuyến khích người dân tập thể dục, sử dụng aspirin hoặc thuốc ức chế men chuyển angiotensin ở bệnh nhân nguy cơ cao và kiểm soát huyết áp), trong khi một số chiến lược chỉ có thể áp dụng với bộ phận dân cư có điều kiện tương đối khá giả (như sử dụng statin hoặc phẫu thuật bắc cầu động mạch vành). Do đó, các chiến lược ở cấp dân số và cá nhân đều cần được điều chỉnh phù hợp với từng quốc gia, cộng đồng và điều kiện kinh tế - xã hội. 


Ý kiến bạn đọc


Thủ tướng kêu gọi ưu tiên vaccine cho TP.HCM, Hà Nội và một số địa phương

(VnMedia) - Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính kêu gọi các địa phương trên cả nước chia sẻ, ưu tiên vaccine cho TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội và một số tỉnh có nhiều khu công nghiệp như Đồng Nai, Bình Dương, Long An, Bắc Giang, Bắc Ninh, Hải Dương...

Chiều 30/7 Hà Nôi ghi nhận thêm 41 ca dương tính, số ca trong ngày vượt 100

(VnMedia) - Theo CDC Hà Nội, trong 6 giờ qua (từ 12 giờ ngày 30/7 đến 18 giờ), Hà Nội ghi nhận thêm 41 ca mắc mới COVID-19, trong đó 21 ca tại cộng đồng và 20 ca tại khu cách ly tập trung. Như vậy, ngày hôm nay, Thành phố có thêm 119 bệnh nhân COVID-19.

Phân bổ hơn 3 triệu liều vaccine Moderna: Hà Nội được gần 270.000 liều

(VnMedia) - Bộ Y tế vừa phân bổ hơn 3 triệu liều vaccine Moderna cho 63 tỉnh, thành phố, lực lượng công an, quân đội và 23 bệnh viện, viện trên cả nước.

Bộ Y tế thiết lập Trung tâm hồi sức tại Bình Dương

(VnMedia) - Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết sẽ thiết lập Trung tâm hồi sức tại Bình Dương, yêu cầu tỉnh không được để thiếu oxy tại các khu điều trị bệnh nhân nhẹ và trung bình để giảm bớt bệnh nhân chuyển nặng...

Xử phạt hoa khôi khoe được ưu tiên tiêm vắc xin nhờ 'ông ngoại' 12,5 triệu đồng

(VnMedia) - Thanh tra Bộ TT&TT đã ra quyết định xử phạt Vũ Phương A. -  người gây xôn xao dư luận khi khoe trên mạng xã hội về việc “tiêm vắc xin không cần đăng ký”, “được ưu tiên tiêm vắc xin Pfizer” số tiền 12,5 triệu đồng vì thông tin sai sự thật.