- Chia sẻ trong khuôn khổ chuyến công tác tại Việt Nam mới đây, bà Pauline BASTIDON, Giám đốc Kinh tế và Thương mại của spiritsEurope cho rằng, bảo đảm một môi trường chính sách ổn định là hết sức cần thiết trong thời gian tới nhằm giúp các doanh nghiệp tại Việt Nam có đủ thời gian huy động nguồn lực để phục hồi sau 2 năm khó khăn của đại dịch. 

Covid – 19 gây ra những tác động chưa có tiền lệ

Dịch Covid – 19 và căng thẳng địa chính trị trên thế giới ảnh hưởng thế nào tới ngành công nghiệp đồ uống có cồn của châu Âu, thưa bà?

Ngành sản xuất đồ uống có cồn tại châu Âu bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi đại dịch Covid - 19. Sự sụp đổ của việc kinh doanh tại các nhà hàng, quán bar cùng với sự ngưng trệ hoàn toàn của ngành du lịch và sự đi xuống của ngành hàng không đã gây ra những tác động nghiêm trọng chưa từng có tiền lệ.

Báo cáo do spiritsEUROPE và Viện nghiên cứu học thuật cao cấp Vienna (Áo) cho thấy trong năm 2020, kim ngạch xuất nhập khẩu của các nhà sản xuất đồ uống có cồn châu Âu mở rộng (bao gồm các nước EU và Anh, Na Uy, Thụy Sĩ) đã giảm 8,9% và sự đóng góp của ngành hàng này cho tổng giá trị gia tăng giảm tới 24%. 

Năm 2021 tình hình khả quan hơn song xuất khẩu của ngành vẫn chưa thể hồi phục ở bất kỳ đâu trên thế giới. Chúng tôi hy vọng 2022 có thể là năm của sự phục hồi song cuộc chiến tại Ukraine đã kéo dài những sự khó khăn.

Trong chuyến công tác lần này, bà nhận thấy tình hình kinh doanh của ngành này tại Việt Nam như thế nào?

Tôi có dịp làm việc với các doanh nghiệp thành viên spiritsEUROPE tại Việt Nam và tham dự các buổi tìm hiểu thị trường tại Hà Nội. Qua đó tôi thấy rõ những tác động nghiêm trọng mà đại dịch Covid - 19 gây ra với ngành đồ uống có cồn. 

Trong 2 năm qua, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và các đơn vị phân phối trong ngành tại Việt Nam bị ảnh hưởng nghiêm trọng do những tác động trực tiếp của đại dịch như đứt gãy chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị cùng tác động gián tiếp của những quy định cần thiết về phòng, chống dịch. Cùng với đó, chúng tôi cũng nhận thấy đồ uống có cồn phi chính thức tiếp tục là vấn đề nhức nhối mà ngành đồ uống có cồn nói chung và ngành hàng nhập khẩu nói riêng phải đối mặt. 

Nên có các giải pháp căn cơ

Cụ thể như thế nào, thưa bà?

Theo thông tin chúng tôi có được, các sản phẩm đồ uống có cồn phi chính thức ở Việt Nam, bao gồm sản xuất thủ công và những sản phẩm sản xuất bất hợp pháp hoặc nhập lậu, chiếm gần 70% mức tiêu thụ toàn ngành. Khoảng 20% sản phẩm đồ uống có cồn phi chính thức bị làm giả và buôn lậu. Vì vậy, việc sử dụng các sản phẩm trên tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an toàn thực phẩm cũng như sức khỏe người tiêu dùng và làm trầm trọng thêm tình trạng lạm dụng đồ uống có cồn ở Việt Nam.

Do không bị áp thuế, việc các sản phẩm đồ uống có cồn phi chính thức xuất hiện tràn lan và được tiêu thụ với số lượng rất lớn sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của những doanh nghiệp, nhà sản xuất chính thống, tuân thủ pháp luật và dẫn tới thất thu thuế nghiêm trọng. Thất thu thuế đến từ các sản phẩm đồ uống nhập lậu lên tới 1,722 tỷ USD trong khi thất thu thuế từ các sản phẩm đồ uống có cồn phi chính thức chỉ bằng “số lẻ”, khoảng 751,5 triệu USD.

Việt Nam đang xem xét điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt với đồ uống có cồn. Xin bà chia sẻ kinh nghiệm về vấn đề này? 

Vài tháng trở lại đây, doanh nghiệp trên toàn thế giới phải đối mặt với lạm phát tăng cao và gồng mình để hồi phục sản xuất và kinh doanh. Trong bối cảnh này, chính phủ nhiều quốc gia đã chuẩn bị và triển khai nhiều gói kích thích kinh tế cũng như ban hành các chính sách, cơ chế ổn định môi trường đầu tư và kinh doanh để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sau đại dịch. 

Cùng chung quan điểm và định hướng này, tôi tin rằng việc bảo đảm một môi trường chính sách ổn định là hết sức cần thiết trong thời gian tới để các doanh nghiệp tại Việt Nam có đủ thời gian huy động nguồn lực để phục hồi sau 2 năm khó khăn của đại dịch. Do đó, chúng tôi cho rằng thời điểm hiện nay là chưa phù hợp để điều chỉnh thuế tiêu thụ đặc biệt đối với đồ uống có cồn. Thay vào đó, Chính phủ nên có các giải pháp căn cơ, dài hạn để giải quyết vấn đề đồ uống có cồn phi chính thức.

Xin cảm ơn bà!

Bà Emily Roads, Trưởng bộ phận kinh doanh khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Hiệp hội Whisky Scotland chia sẻ, chúng tôi thấy những tiềm năng to lớn, "Việt Nam là thị trường lớn thứ 30 của chúng tôi, với tổng giá trị lên tới 33 triệu bảng Anh. Tính riêng năm 2021, chúng tôi đã xuất khẩu sang Việt Nam khoảng 3,6 triệu sản phẩm. Mặc dù thị trường chịu ảnh hưởng tiêu cực rất lớn từ đại dịch, chúng tôi đã thấy những dấu hiệu phục hồi mạnh mẽ, từ đó cho thấy những lợi ích, tiềm năng đặc biệt lớn mà Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - Vương quốc Anh mang lại.  Chúng tôi cũng rất hoan nghênh một khung chính sách và pháp lý, bao gồm cả lĩnh vực thuế, có lợi cho người tiêu dùng, Chính phủ và các doanh nghiệp. Theo đó, Chính phủ Việt Nam kéo dài thời gian đánh giá mô hình thuế hiện tại và tiếp tục làm việc sát sao với cộng đồng doanh nghiệp để bảo đảm chính sách thuế sẽ thực sự hỗ trợ Chính phủ đạt được mục tiêu kép là bảo vệ người tiêu dùng và đảm bảo nguồn thu ngân sách”.