Thủ tướng: Phát triển công nghệ hỗ trợ cần có tinh thần như đội tuyển bóng đá Việt Nam

15:31, 19/12/2018
|

(VnMedia) - “Phát triển công nghệ hỗ trợ cần có tinh thần như đội bóng quốc gia Việt Nam do HLV Hàn Quốc, Park Hang Seo dẫn dắt với tầm nhìn chiến lược về bố trí đội hình, dành nguồn lực, cả thể lực và trí lực” – Thủ tướng nói.

Sáng 19/12, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cùng chủ trì Hội nghị về các giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.

Theo Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng cũng khái quát, hiện Việt Nam có khoảng 3.000 doanh nghiệp đang hoạt động trong công nghiệp hỗ trợ hiện, chiếm 4,5% tổng số doanh nghiệp của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo; tạo việc làm cho hơn 550.000 lao động.

Với số lượng ít ỏi cùng năng lực sản xuất quá thấp, công nghiệp hỗ trợ lâu nay vẫn là khâu yếu trong các chuỗi sản xuất.

“Nếu các doanh nghiệp đầu tàu không tha thiết với đất nước thì không thể tạo “bánh đà” cho nền công nghiệp và Việt Nam không thể có những sản phẩm mạnh tự thân” – Phó Thủ tướng khái quát.

“Cần coi công nghiệp là ngành trọng yếu, là nền tảng cho ngành công nghiệp Việt Nam phát triển; cần thay đổi tư duy chính sách từ ưu đãi cho doanh nghiệp sang hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp trong nước” - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng yêu cầu các doanh nghiệp, cơ quan quản lý tham dự hội nghị nói thẳng, nói trúng những điểm yếu kém nhất, vướng mắc nhất cần tháo gỡ cho lĩnh vực sản xuất này cũng như chia sẻ kinh nghiệm thành công của các nước, đặc biệt là những nước đi trước, những nước có điều kiện tương tự, từ đó rút ra bài học kinh nghiệm cho Việt Nam.Trên cơ sở đó, đề xuất các giải pháp cụ thể mà Nhà nước, các doanh nghiệp, hiệp hội cần triển khai thực hiện để thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ Việt Nam thời gian tới.

Sản xuất linh kiện ô tô Công ty Trường Hải
Sản xuất linh kiện ô tô Công ty Trường Hải

Công nghiệp phụ trợ tạo ra nhiều giá trị cho nền kinh tế

Chủ tịch tập đoàn ô tô Trường Hải Trần Bá Dương, từ câu chuyện mấy chục năm phát triển của Thaco đã phân tích: Công nghiệp ô tô là động lực kéo theo sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ khác như cơ khí, điện, điện tử, nhựa, cao su, kính, thiết bị tự động hoá…. Những ngành công nghiệp phụ trợ này phát triển sẽ tạo ra nhiều giá trị cho nền kinh tế đất nước, tạo ra giá trị xản xuất công nghiệp, giải quyết hàng triệu công ăn việc làm cho người lao động và tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thực tế hoạt động từ 2003 đến nay, để có thể đạt tỷ lệ nội địa hoá các dòng xe lắp ráp như 35-40% với xe tải, 55-60% với xe bus, 25% với xe con thì doanh nghiệp cũng đã “vật vã” qua các bước thử nghiệm, đi dần từ làm xe tải, tới xe bus, sau mới tới dòng xe cá nhân, đầu tiên là gia công xe của các hãng Hàn (Huyndai, Kia) rồi mới tới các dòng xe Nhật và xe Châu Âu như BMW.

Ông Dương cho biết, lúc đầu, Thaco cũng chỉ có thể chọn làm những chi tiết lớn, đơn giản trong mỗi chiếc xe, dần từng bước cho tới bây giờ, để có được 32 công ty linh kiện chia theo các nhóm (như linh kiện kim loại, linh kiện nhựa, hoá chất…) đi kèm nhà máy lắp ráp ô tô.

“Chìa khoá trong khâu này là phải luôn luôn liên hệ với nhà sản xuất gốc để có thể làm những linh kiện, công nghệ “update” được theo thị trường.” – Chủ tịch Trường Hải chia sẻ và cho biết thêm, hiện nay Trường Hải đã xuất khẩu được nhiều loại linh kiện cho các nhà máy ô tô của Thái Lan, Philippines.

Đặc biệt, doanh nghiệp tạo dựng được hệ thống những nhà máy gia công thép, gang, nhiệt luyện… tại khu vực để hút  những doanh nghiệp khác đến Chu Lai, mở ra cơ hội hình thành ở nơi đây một trung tâm hỗ trợ chế tạo cơ khí tại miền Trung.

“Dù không dễ dàng gì, những bước phát triển ổn định cho ngành công nghiệp hỗ trợ đã hình thành. Cũng như việc xây nhà mà mọi loại vật liệu đều phải nhập, chỉ cát, đá, xi măng có thể tự cung cấp thì không hiệu quả, công nghiệp hỗ trợ chính là cơ hội mang lại những sản phẩm mang giá trị Việt” – ông Dương nói.

Trong khi đó, Chủ tịch Hiệp hội bông sợi Nguyễn Văn Tuấn cũng nêu lên một thực tế, đó là Việt Nam có ngành dệt may lớn nhưng không mạnh, giá trị không cao và “nút thắt” nằm ở lĩnh vực phụ trợ là dệt vải, cụ thể hơn là khâu nhuộm.

“Không có vải nên ngành dệt may dễ tổn thương vì phụ thuộc hoàn toàn nguồn nguyên liệu nước ngoài”- ông Tuấn nói và dẫn chứng, hiện giá trị mỗi kg bông chỉ là 2 USD, làm ra được sợi, giá trị tăng lên 3,5 USD/kg và ra được tới vải thì mức giá tới 10USD/kg. Giá trị gia tăng mang lại từ khâu này cao hơn nhiều so với giá gia công chỉ một vài USD/kg đồ may ra được.

Quan trọng hơn, theo Chủ tịch Hiệp hội bông sợi, không có vải thì không có chứng chỉ xuất xứ CO cho sản phẩm, các mặt hàng sản xuất tại Việt Nam vì thế vẫn mãi chỉ là hàng gia công, làm thuê cho các doanh nghiệp nước ngoài.

Thủ tướng phát biểu tại Hội nghị
Thủ tướng phát biểu tại Hội nghị

Phải có tinh thần như đội bóng quốc gia

Đánh giá cao các ý kiến phát biểu tại Hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu Bộ Công Thương tiếp thu “mỗi người một kinh nghiệm tốt” để có Nghị quyết của Chính phủ về phát triển CNHT.

Về tổng thể bức tranh CNHT của Việt Nam, trước hết về thành tựu, Thủ tướng cho rằng, năng lực sản xuất sản phẩm CNHT trong nước dần được cải thiện, đáp ứng một bước tiến trình nội địa hóa của các ngành sản xuất, cụ thể, 40-45% cho ngành dệt may, da giầy; 10-20% cho sản xuất, lắp ráp ô tô dưới 9 chỗ; 15% điện tử tin học, viễn thông; 5% cho điện tử chuyên dụng và công nghệ cao.

Tuy nhiên, Thủ tướng cho rằng, cũng còn nhiều tồn tại, hạn chế, chưa có ngành công nghiệp mũi nhọn đóng vai trò dẫn dắt, nhiều ngành công nghiệp ưu tiên phát triển không đạt mục tiêu đề ra, cho nên CNHT kém phát triển. Tỷ lệ nội địa hóa các ngành công nghiệp còn ở mức thấp.

Nguyên nhân được xác định là thiếu chính sách đủ mạnh để tăng cường năng lực doanh nghiệp công nghiệp tư nhân, chưa tạo lập được môi trường kinh doanh thực sự thuận lợi, minh bạch, ổn định, cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng.

“Công tác xác nhận ưu đãi dự án sản xuất sản phẩm CNHT thuộc danh mục sản phẩm CNHT ưu tiên phát triển mới có 23 giấy xác nhận ưu đãi. Thấp quá”, Thủ tướng nói và yêu cầu Bộ Công Thương cần rà lại để làm cơ sở giải quyết chính sách đối với CNHT.

Bên cạnh đó, Thủ tướng đánh giá, doanh nghiệp trong nước chưa đủ lực để tham gia vào chuỗi cung ứng, sản xuất toàn cầu, nhất là khi trình độ công nghệ của Việt Nam còn khoảng cách so với các nước cùng khu vực, trong khi vẫn còn tư duy sản xuất sản phẩm khép kín.

Về nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực chất lượng cao, Thủ tướng cho rằng nội dung đào tạo tại các trường kỹ thuật lạc hậu, không gắn với thực tiễn sản xuất, chưa đáp ứng được yêu cầu. “Vì sao Trường Hải Ô tô phát triển được, vì có trường đào tạo có quy mô, chất lượng tốt ngay trong tập đoàn của mình”, Thủ tướng lấy ví dụ.

Theo Thủ tướng, sự gắn kết của doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp FDI còn hạn chế, một số doanh nghiệp FDI chưa chú trọng phát triển các nhà cung cấp nội địa.

Thủ tướng bày tỏ mong muốn Việt Nam cần phải đón bắt sự chuyển hướng của các nhà đầu tư, các nhà sản xuất để Việt Nam thành một công xưởng sản xuất, có thể của châu Á, của thế giới hay của ASEAN. Tinh thần là làm sao Việt Nam thành một cứ điểm cho sản phẩm của các tập đoàn đa quốc gia.

Để có thành công này, Thủ tướng cho rằng, phát triển CNHT cần có tinh thần như đội bóng quốc gia Việt Nam do HLV Hàn Quốc, Park Hang Seo dẫn dắt với tầm nhìn chiến lược về bố trí đội hình, dành nguồn lực, cả thể lực và trí lực.

“Phải đưa tinh thần thể thao như thành công của đội tuyển Việt Nam vào kinh tế.” – Thủ tướng nhấn mạnh và cho rằng, phải nghiên cứu phát triển, áp dụng công nghiệp 4.0, kỷ nguyên số vào thực tế ở Việt Nam, trong CNHT.

“Chúng ta không thể làm hết tất cả các phụ tùng, chi tiết liên quan nhưng nếu ô tô anh làm được 40-45% chi tiết phụ tùng thành công thì đã thành công căn bản CNHT”- Thủ tướng nói.

Thủ tướng đề nghị làm rõ hơn vai trò của các doanh nghiệp đầu tàu trong việc hỗ trợ, dẫn dắt doanh nhiệp hỗ trợ của Việt Nam phát triển và  lần thứ 3 tại Hội nghị Thủ tướng nhắc lại “các doanh nghiệp cần quan tâm hơn đến nghiên cứu và phát triển”. Cho nên, Bộ Công Thương, các bộ chức năng chủ trì nghiên cứu, đề xuất các trung tâm nghiên cứu phát triển này. Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với Bộ Tài chính, bố trí nguồn vốn đầu tư phát triển để xây dựng 3 Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp.

Ngân hàng Nhà nước nghiên cứu, đề xuất các ưu đãi, hỗ trợ về vốn, tín dụng để phát triển các ngành công nghiệp ưu tiên phát triển, trong thời hạn từ 5 năm đến 10 năm.

Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét điều chỉnh cơ chế tiếp cận Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia theo hướng thông thoáng và nhanh gọn, đơn giản hơn đôi với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Phát triển doanh nghiệp hỗ trợ phải lấy thị trường khu vực và thế giới làm mục tiêu phát triển để cạnh tranh, Thủ tướng giao các bộ liên quan trình Thủ tướng hoàn thiện cơ chế chính sách phát triển CNHT Việt Nam, nhất là chính sách thuế, đất đai, tín dụng…

Thủ tướng yêu cầu, sau Hội nghị này, với sự hướng dẫn của Bộ Công Thương, một số địa phương cần có chương trình hành động để phát triển CNHT.

Xuân Hưng