http://vnmedia.vn/truyen-thong-so/201803/tri-tue-nhan-tao-va-cong-nghiep-tin-tuc-nhieu-thach-thuc-597985/v3.txt
Trí tuệ nhân tạo và công nghiệp tin tức: Nhiều thách thức!

Trí tuệ nhân tạo và công nghiệp tin tức: Nhiều thách thức!

16:00' 22/03/2018 (GMT+7)
|

(VnMedia) - “Trí tuệ nhân tạo và Công nghiệp tin tức” được đánh giá là một chủ đề rất thời thượng hiện giờ, khi cách mạng công nghiệp 4.0 hiện đang được nhắc tới ở mọi nơi, mọi lúc. Song để hiểu cặn kẽ, tận dụng và làm tốt thì không phải ai cũng làm được...

Mới đây, ba diễn giả gồm ông Lê Quốc Minh - Phó Tổng giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, bà Đặng Thúy Hà - Giám đốc Nghiên cứu Hành vi người tiêu dùng Nielsen Việt Nam và ông Vòng Thanh Cường - Tổng giám đốc Boomerang, đơn vị hàng đầu về social listening tại Việt Nam đã có buổi tọa đàm về chủ đề này.

Tại một số tòa soạn báo quốc tế, trí tuệ nhân tạo (AI) đã tham gia vào việc thực hiện các bản tin, các báo cáo tự động mà người nhận được sản phẩm không thể nghĩ đó là do máy móc thực hiện. Theo một khảo sát được công bố, trong vài năm tới, 10% tổng tài sản thế giới sẽ được quản lý bằng trí tuệ nhân tạo.

Ông Lê Quốc Minh chia sẻ, vào ngày 21/1/2015, hãng tin AP cho ra đời bản tin đầu tiên do máy thực hiện. Cảm giác lần đầu đọc một bản tin do máy viết rất đặc biệt. Và chỉ trong giai đoạn 2015-2016, các bước tiến trong lĩnh vực này đã diễn ra rất nhanh. “Theo các tài liệu tôi đọc được, chỉ trong 5-10 năm tới, lượng tin do máy tạo ra sẽ chiếm khoảng 80% tổng số tin tức được sản xuất. Việc mới xuất hiện mà đã có những bước tiến nhanh như vậy cho thấy máy móc đang chứng tỏ những vai trò vô cùng to lớn” - ông Minh cho hay.

Tuy vậy, máy móc thực hiện cũng xuất hiện nhiều điểm không thể bằng con người, máy móc không thể viết những bài phóng sự... Điều này là hoàn toán đúng, song ít nhất trong lĩnh vực thể thao, tài chính, chứng khoán... chúng ta đang thấy những bước tiến cực nhanh của trí tuệ nhân tạo.

AI đe dọa trí tuệ của con người

Thực tế là máy móc có thể làm việc 365 ngày, không nghỉ ốm, không đòi tăng lương và cực kỳ chính xác. Tính ra chi phí để sản xuất một cái tin nhờ AI thấp hơn rất nhiều so với một tin do con người sản xuất ra. Tận dụng điều này, con người có thể được giải phóng để làm nghiên cứu sâu, các công việc quan trọng hơn... Mặc dù câu chuyện để áp dụng rộng rãi AI sẽ còn rất dài, song nó đang xảy ra. Ông Lê Quốc Minh cho rằng, nếu những người làm tin tức, chẳng hạn như các phóng viên nếu không có một sự chuẩn bị, vẫn tác nghiệp như những năm đầu 80, 90 của thế kỷ trước thì sẽ là quá muộn.

Ông Minh cho biết, trong số các đối tác của Thông tấn xã, không chỉ có AP, mà Kyodo, Yonhap và gần đây nhất là Xinhua... đã sử dụng trí tuệ nhân tạo ở mức độ rất cao. Trước đó, chúng ta có thể kể đến một loạt tên tuổi như Reuters, New York Times, Washington Post đã áp dụng, giúp giải quyết từ những việc rất nhỏ, rất tỉ mẩn, tốn nhiều công sức.

Theo bà Đặng Thúy Hà, trong 14 xu hướng công nghệ được chỉ ra trong báo cáo của Nielsen năm 2017 thì nổi bật là AI. Tại Việt Nam, trong bối cảnh cơ sở hạ tầng công nghệ đang phát triển, hiện có trên 50% dân số tiếp cận Internet, 80-90% người dân sử dụng điện thoại di động thì người tiêu dùng rất kết nối. Họ cũng không có thời gian, thói quen tiếp cận truyền thông của họ cũng thay đổi nên việc áp dụng AI vào nghiên cứu hành vi của họ cũng là khả thi và cần thiết.

Xã hội hiện nay có rất nhiều thông tin, thậm chí vượt quá khả năng xử lý của con người, trong khi chúng ta lại có nhu cầu thông tin được cá nhân hóa. Chẳng hạn với bản tin chứng khoán, hiện nay khi lên một trang báo chỉ có một phiên bản cho hàng trăm nghìn người đọc khác nhau. Trong khi với AI, người ta có thể tạo ra hàng trăm hàng nghìn phiên bản khác nhau, tùy thuộc nhu cầu. Đây là việc con người không thể làm được và cũng là một trong những đặc trưng của AI. Một báo cáo về xu hướng công nghệ 2018-2019 cho thấy, thì AI đứng đầu trong 6 xu thế lớn. Kế đó là Chatbot, Thực tế ảo, Kích hoạt giọng nói, Tìm kiếm bằng hình ảnh...

“Trong nhiều hoạt động, máy có thể đóng góp nhưng chúng tôi không bao giờ nghĩ 1 tòa soạn toàn máy móc. Ở trong một chừng mực, chúng ta có dựa vào máy nhưng để đưa ra những bài phân tích sâu là không có. Máy không thể phỏng vấn, làm phóng sự... Máy giúp chúng ta có thời gian phân tích, bình luận viết các bài sâu. Tuy nhiên khi phỏng vấn không thể hiệu quả bằng giao tiếp trực tiếp như giữa người với người. Hơn nữa nhiều trường hợp cần sự phán đoán, nhận định của con người. Trong vài chục năm tới, tôi cho rằng máy móc chưa thể thay thế con người” - ông Minh cho hay.

Cùng quan điểm đó, ông Vòng Thanh Cường, Tổng giám đốc Boomerang, đơn vị hàng đầu về social listening tại Việt Nam cho tằng, câu chuyện AI thay thế con người cũng gây tranh cãi trên thế giới, ngay cả Mark Zuckerberg (ông chủ của Facebook) và Elon Musk cũng có những ý kiến trái chiều về vấn đề này. Nhà bác học nổi tiếng Steven Hawking cũng cho rằng nếu máy móc thống trị, ngày tàn của con người có thể xảy ra. Theo ông Cường, AI do con người tạo ra, chúng ta hoàn toàn kiểm soát được công nghệ đó.

Trong một nghiên cứu về AI với báo chí, ông Minh chia sẻ thấy có một câu nói rất thú vị là “Hãy để máy tính là làm việc của máy tính và con người làm việc của con người”. Hiện nay, chúng ta chưa có đủ công nghệ nên con người vẫn còn phải làm nhiều công việc tỷ mẩn, tính toán. Nhưng khi công nghệ đã có đủ, những việc đó hãy để máy móc thực hiện. Còn chúng ta sẽ có thời gian tập trung vào những câu chuyện sâu xa hơn. Đương nhiên là tự động hóa sẽ khiến con người bị mất việc, hiện tại cũng đã manh nha xuất hiện. Nhưngtương lai còn xa, để công nghệ thay thế hoàn toàn con người tuy nhiên với sự phát triển hiện nay thì khoảng thời gian này chỉ khoảng 5-10 năm nữa thôi, chúng ta cần chuẩn bị sẵn sàng để đón đầu.

fake news - “kẻ thù” của báo chí có cơ hội tồn tại?

Tại buổi tọa đàm, chia sẻ thông tin, các diễn giả cũng đề cập tới fake news - vấn đề đáng chú ý trên toàn cầu trong thời gian qua. Việt Nam dù chưa có bậc thầy về fake news nhưng cũng đã gây ra nhiều sự việc điên đảo. Các diễn giả đã đem ra so sánh, nếu sản xuất bằng máy, fake news sẽ tạo ra số lượng rất nhiều và nhanh. Trong cuộc bầu cử Mỹ người ta nhận thấy độc giả đọc fake news nhiều hơn tin chính thống. Thậm chí trong thời gian qua những tin fake đã dẫn đến tranh cãi nhiều nước trên thế giới. Fake news sẽ là vấn đề rất đáng lo lắng. Theo đó, chúng ta phải chuẩn bị tương lai khi fake news tạo ra như lũ bão, ngay kể cả dùng AI để gạt ra vẫn rất khó khăn để kiểm soát.

Theo ông Lê Quốc Minh, trước đây, trong tin tức yếu tố nhanh là quan trọng, nhưng trong thời buổi hiện nay thì sự chính xác là quan trọng nhất. Nếu thiếu sự chính xác thì mối nguy là khá nghiêm trọng. AI có thể giúp nhà báo đạt được tốc độ ở dạng tin thô, cơ bản, thậm chí Ai có thể đẩy ra hàng loạt tin dạng như vậy. AI có thể phần nào giúp các cơ quan báo chí tăng tốc độ và tăng độ chính xác của tin tức. Các bài phóng sự chuyên sâu, sáng tạo sẽ rất hoàn hảo nếu kết hợp với các yếu tố khác.

Trong công nghệ tin tức, triển khai AI có rất nhiều hướng đi, tuy nhiên quan trọng nhất vẫn là phải có tư duy thay đổi để áp dụng vào công nghệ vào công việc. AI đã áp dụng trong nhiều lĩnh vực và thực tế AI mới chỉ là công nghệ đầu trong nhiều xu hướng công nghệ. Vì vậy, chúng ta cần phải nắm bắt và nghiên cứu, nếu không bắt tay vào làm thì sẽ đi chậm. Đối với báo chí, nếu đặt mục tiêu sử dụng AI là để phục vụ người dùng, phục vụ độc giả, thì mọi người sẽ có một thái độ, nhìn nhận xứng đáng. Quan trọng nhất là cái tâm của mình, của người làm báo và con người vẫn là nền tảng quan trọng nhất.

Phạm Lê