Ai đẩy nông sản vào vòng luẩn quẩn?

15:05' 27/04/2015 (GMT+7)
|

(VnMedia) – Theo ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep), đứng trên góc độ doanh nghiệp, sự liên kết giữa 4 nhà (Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, nông dân) trong việc thúc đẩy nông sản đang là điểm yếu nhất. Trong đó, vai trò nhạc trưởng (Nhà nước) vẫn chưa mạnh mẽ, chưa phân rõ trách nhiệm trong việc đôn đốc thực hiện quy hoạch nên "bên vẽ cứ vẽ, còn bên làm cứ làm".

>>
Dưa hấu Việt "ế": Cần những biện pháp phát triển thị trường
>> Hàng trăm xe dưa hấu xếp hàng chờ sang Trung Quốc
>> Dưa hấu ùn tắc: Bộ Công Thương vào cuộc hỗ trợ

Chia sẻ trên được đưa ra tại buổi Toạ đàm trực tuyến: “Tiêu thụ nông sản: Liên kết từ sản xuất đến thị trường”, do Cổng Thông tin Điện tử Chính phủ vừa tổ chức sáng nay (27/4). Tại đây, những vấn đề liên quan đến câu chuyện tiêu thụ nông sản với vòng xoáy luẩn quẩn “được mùa mất giá”, liên tục xảy ra trong vài năm trở lại đây đã được đem ra mổ xẻ.

Sự phối hợp giữa các ban ngành đang là điểm yếu

Trong thời gian vừa qua, câu chuyện về việc nông sản tại Việt Nam liên tục ùn tắc tại cửa khẩu (điển hình đây là dưa hấu, thanh long, hành tím…), đã dấy lên một câu hỏi lớn về vai trò của Bộ Nông nghiệp phát triển nông thôn và Bộ Công Thương, trong việc thúc đẩy tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng giữa 4 nhà (Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, nông dân).

Bởi, có một thực tế dễ dàng nhận thấy, mặc dù Quyết định của Chính phủ về chính sách khuyến khích tiêu thụ nông sản hàng hóa thông qua hợp đồng giữa 4 nhà đã được ra đời 12 năm nay, nhưng mối liên kết này vẫn hết sức lỏng lẻo và dường như nông dân vẫn phải tự bơi trong cái điệp khúc “được mùa mất giá”.

  Ảnh minh họa

  Hiện nay, người nông dân thấy lợi nhuận trước mắt và sẵn sàng bỏ quy hoạch đã được đưa ra, dẫn đến cung vượt cầu. Ảnh minh hoạ

Liên quan đến vấn đề này, dưới góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Hữu Dũng – Phó Chủ tịch Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep) thẳng thắn cho rằng, sự liên kết giữa 4 nhà là điểm yếu nhất. Trong đó, vai trò nhạc trưởng (Nhà nước) vẫn chưa mạnh mẽ, chưa phân rõ trách nhiệm trong việc đôn đốc thực hiện quy hoạch nên "bên vẽ cứ vẽ, còn bên làm cứ làm".

“Quyết định về liên kết 4 nhà được ra đời từ năm 2002, tuy nhiên sau 12 năm chúng ta không thấy nó có thay đổi gì cả. Cái này có đủng đỉnh quá không?”, ông Dũng đặt câu hỏi.

Ông Dũng cũng khẳng định, nếu từ phía Nhà nước, doanh nghiệp và nông dân không có sự gắn kết, hay cụ thể hơn là thiếu tính chuyên nghiệp, thì chắc chắn việc thực hiện chính sách sẽ khó thành công.

Chia sẻ về vấn đề, ông Nguyễn Trọng Thừa, Cục trưởng Cục Chế biến Nông lâm thủy sản và Nghề muối (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn) cũng cho rằng, công tác quy hoạch nếu trên lý thuyết rất tốt, từ sản lượng, diện tích trồng, thị trường ra sao và định hướng dài hạn thế nào... đều được dự báo và lên kế hoạch cụ thể, nhưng triển khai thì không đúng.

Ông Thừa cũng chia sẻ, thực tế hiện nay, người nông dân thấy lợi nhuận trước mắt sẽ sẵn sàng bỏ quy hoạch, dẫn đến cung vượt cầu. Do vậy cần xem xét lại việc phối hợp giữa 4 nhà trong từng lĩnh vực cụ thể.

Công tác dự đoán cung cầu sẽ được phối hợp chặt hơn

Cũng liên quan đến nông sản, trong quý 1 vừa qua, tình hình xuất khẩu của Việt Nam đã sụt giảm đáng kể. Điển hình, ngành hàng thuỷ sản từng được coi là mặt hàng chủ lực, chiếm đến 25% giá trị xuất khẩu của nhóm hàng nông lâm thuỷ sản nó chung, trong quý 1 cũng đã giảm đến 20% so với cùng kỳ.

Lý giải về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh cho biết, nguyên nhân chính là do biến động của thị trường thế giới, khiến cân đối cung cầu có mức độ thay đổi nhiều so với quý I/2014. Cùng với đó, giá nhiều mặt hàng liên tục giảm sâu (như cà phê, thủy sản).

Một một nguyên nhân nữa cũng được Thứ trưởng Trần Tuấn Anh đưa ra là do, kết cấu ngành nông nghiệp còn nhiều điểm tồn tại như năng lực năng lực tài chính, tiếp cận thị trường còn yếu, chưa cải thiện nhiều…

Liên quan đến câu chuyện liên kết 4 nhà theo Quyết định của Thủ tướng, Thứ trưởng Trần Tuấn Anh cho rằng, đây là một Quyết định hết sức ý nghĩa và ở đây liên kết của 4 nhà chỉ là câu chuyện cụ thể giữa những quy định chung.

Cũng theo Thứ trưởng Bộ Công Thương, trên thực tế các chương trình xúc tiến thương mại của Việt Nam không phải đơn giản chỉ đưa hàng hoà giới thiệu tại Hội chợ, mà chương trình này còn lớn hơn thế rất nhiều.

Nói là vậy, nhưng Thứ trưởng Trần Tuấn Anh cũng thừa nhận, hiện nay chương trình thương hiệu quốc gia đang có nhiều tồn tại, khi chậm đổi mới. Đặc biệt, trong bối cảnh thị trường ngày càng hội nhập sâu, thì trường trình xúc tiến thương mại của Việt Nam cần có những cải tiến và lớn mạnh hơn.

“Vấn đề bất cập lớn nhất trong việc tiêu thụ sản phẩm nông sản của chúng ta chính là mô hình sản xuất, bởi nếu chúng ta không thay đổi các làm thì thực trạng “được mùa mất giá” vẫn như hiện nay. Câu chuyện lên kết 4 nhà, chỉ là một trong những biện pháp để chúng ta nâng giá trị của sản phẩm”, Thứ trưởng Bộ Công Thương chia sẻ.

Mặc dù vậy, Thứ trưởng cũng cho biết, trong thời gian tới các cơ quan quản lý Nhà nước sẽ thường xuyên trao đổi thông tin về diễn biến thị trường, khả năng cân đối cung - cầu các mặt hàng trên thế giới, đồng thời đẩy mạnh việc phát triển hệ thống thương mại nội địa nhất là hệ thống phân phối, lưu thông giúp tiêu thụ tốt hơn. Đặc biệt, các chính sách sẽ tập trung khắc phục và tổ chức lại sản xuất nông nghiệp trên cơ sở xác định lại những sản phẩm nông sản chủ lực xuất khẩu. Đồng thời, nghiên cứu, phân tích, dự báo thị trường tiêu thụ cụ thể, như sản lượng bao nhiêu là đủ, chất lượng như thế nào...


Minh Hường