Doanh nghiệp FDI: Tham nhũng vặt đang có xu hướng giảm xuống

06:34' 17/03/2017 (GMT+7)
|
(VnMedia) – Theo ông GS.TS Edmund Malesky – Đại học Duke, Hoa Kỳ – Trưởng nhóm nghiên cứu PCI, tình trạng tham nhũng theo cảm nhận của các doanh nghiệp FDI năm nay có xu hướng giảm. Trong đó, 49% doanh nghiệp đã chi trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục thông quan, giảm 10% so với năm 2015.
 
Thủ tục đăng ký giấy phép doanh nghiệp được rút ngắn đáng kể
 
Theo ông Edmund Malesky – Đại học Duke, Trưởng nhóm nghiên cứu Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2016, kết quả điều tra PCI tại doanh nghiệp FDI cho thấy nhiều tín hiệu tốt lành. 
 
Cụ thể, trong hai năm qua, những thay đổi pháp luật đã tạo ra một môi trường pháp lý thân thiện hơn đối với các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài. Những cải cách này đã gặt hái được thành quả, gia tăng sự lạc quan của giới đầu tư nước ngoài và triển vọng mở rộng sản xuất kinh doanh lớn hơn. 
 
Tuy nhiên, ông Edmund Malesky – Đại học Duke cũng cho rằng, Việt Nam vẫn còn nhiều việc phải làm để biến lợi thế, tiềm năng của mình thành hiện thực. Bởi, nhà đầu tư nước ngoài vẫn cho rằng môi trường chính sách còn nhiều ưu đãi đối với doanh nghiệp Nhà nước và việc tiếp cận thông tin về tài liệu ngân sách, kế hoạch, quy hoạch còn gặp nhiều khó khăn. Thêm vào đó, các quy định hậu đăng ký tại Việt Nam vẫn còn phiền hà, đặc biệt là tình trạng một số doanh nghiệp bị thanh tra, kiểm tra quá mức.
 
Đáng chú ý, điều tra 1.550 doanh nghiệp FDI năm 2016 đến từ 46 quốc gia khác nhau đang hoạt động tại 14 tỉnh, thành phố của Việt Nam có mật độ doanh nghiệp FDI tập trung cao nhất cho thấy, 11% doanh nghiệp FDI đã tăng vốn đầu tư, 63% tuyển dụng thêm lao động mới, mức tăng cao nhất trong vòng 5 năm qua. Hơn một nửa số doanh nghiệp FDI có ý định tăng quy mô hoạt động, mức cao nhất kể từ năm 2010. 
 
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa
Ngoài ra, Luật Doanh nghiệp và Luật đầu tư năm 2014 cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã góp phần giảm đáng kể chi phí gia nhập thị trường cho doanh nghiệp.
 
Theo đó, hơn 90% doanh nghiệp FDI có được tất cả các giấy phép cần thiết để chính thức đi vào hoạt động chỉ trong vòng 3 tháng, kể từ khi bắt đầu thực hiện các thủ tục. Khoảng 40% doanh nghiệp trong năm 2015 và 2016 chính thức đi vào hoạt động trong vòng chỉ 1 tháng. Đây là tỷ lệ cao nhất Việt Nam từng đạt được và tăng đáng kể so với giai đoạn 5 năm trước.
 
Mặc dù vậy, các quy định sau khi gia nhập thị trường vẫn cần nhiều nỗ lực hơn nữa, để đơn giản hóa các thủ tục hành chính cho doanh nghiệp sau giai đoạn thành lập.
 
Năm 2016, 72% doanh nghiệp cho biết họ mất hơn 5% quỹ thời gian trong năm để tìm hiểu và thực hiện các quy định hành chính, đồng nghĩa với việc mất đi lượng thời gian tương ứng đáng kể được dùng để quản lý và phát triển doanh nghiệp. 
 
Dù số cuộc thanh, kiểm tra mỗi năm tương đối thấp so với tiêu chuẩn quốc tế, song vẫn còn gần 5% doanh nghiệp FDI bị thanh tra, kiểm tra trên 8 lần.
 
Theo các doanh nghiệp FDI, đứng đầu danh mục phiền hà là các thủ tục về thuế, phí, bảo hiểm xã hội và thủ tục thông quan. Dù vậy, tỷ lệ doanh nghiệp lựa chọn tất cả các thủ tục này đã giảm so với năm 2015. Kết quả này phần nào nhờ các nỗ lực thực hiện Nghị quyết 19/NQ-CP/2015 nhằm đơn giản hóa các thủ tục hành chính. Điều này đặc biệt đúng đối với lĩnh vực hải quan, một trong những trọng tâm của Nghị quyết này.
 
Tham nhũng vặt có xu hướng giảm xuống
 
Cũng theo ông Edmund Malesky, cảm nhận của các doanh nghiệp FDI, năm nay, một số loại tham nhũng vặt có xu hướng giảm.
 
Theo đó, khoảng 25% các doanh nghiệp FDI thừa nhận rằng họ đã trả tiền bôi trơn để có được giấy phép đầu tư và 13,6% trả hoa hồng, khi cạnh tranh để có được các hợp đồng của cơ quan Nhà nước. Cả hai tỷ lệ này đều giảm so với năm 2015. 49% doanh nghiệp đã chi trả chi phí không chính thức khi làm thủ tục thông quan, giảm 10% so với năm 2015.
 
56% doanh nghiệp đồng ý với nhận định rằng, các cán bộ nhà nước sử dụng việc giám sát tuân thủ pháp luật ở địa phương để đòi hỏi chi phí không chính thức từ các doanh nghiệp, giảm 10% so với năm 2015.
 
19% doanh nghiệp lựa chọn không sử dụng tòa án khi có tranh chấp vì họ quan ngại về tình trạng 'chạy án' trong quá trình giải quyết. Một lẫn nữa, chỉ tiêu này cũng giảm đáng kể trong 2 năm trở lại đây.
 
Tuy nhiên, kết quả điều tra cũng cho thấy tình trạng tham nhũng vẫn còn tương đối phổ biến ở một số lĩnh vực.
 
Bằng chứng, 88% doanh nghiệp cho biết họ ít nhiều đều gặp bất lợi khi tham gia đấu thầu các hợp đồng với cơ quan nhà nước. Điều này cho thấy “văn hóa chi trả hoa hồng” có thể cản trở việc lựa chọn được nhà cung cấp dịch vụ tốt nhất, dẫn đến chi phí cao hơn và chất lượng kém hơn.
 
45% doanh nghiệp đã đưa quà và các chi phí không chính thức trong đợt thanh, kiểm tra trong năm 2016. Trong trường hợp đưa quà hay hối lộ, chỉ 8% doanh nghiệp cho biết bị cán bộ thanh, kiểm tra đòi hỏi. Tỷ lệ này nhỏ hơn 5 lần so với tỷ lệ doanh nghiệp chủ động đưa biếu (44%). 
 
Mục đích lớn nhất khi đưa hối lộ, với tỷ lệ gần 80% doanh nghiệp trả lời là nhằm tạo lập mối quan hệ. Doanh nghiệp chọn phương án này coi khoản chi như một hợp đồng bảo hiểm, có thể giúp họ giải quyết những vụ việc nảy sinh trong tương lai.
 
Yến Nhi