Thêm nhiều khu kinh tế cửa khẩu sẽ được thành lập

13:52' 22/02/2017 (GMT+7)
|
(VnMedia) - Theo quy hoạch phát triển các khu kinh tế cửa khẩu (KKTCK) của Việt Nam đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 52/2008/QĐ-TTg ngày 25/4/2008, cả nước sẽ có 26 KKTCK với tổng diện tích hơn 660 nghìn ha. Hiện đã có 21 trong tổng số 25 tỉnh biên giới đất liền có KKTCK.
 
Dự kiến còn 4 tỉnh sẽ thành lập KKTCK
 
Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, khu kinh tế cửa khẩu đầu tiên ở Việt Nam là KKTCK Móng Cái được thành lập ngày 18/9/1996 theo Quyết định 675 /TTg của Thủ tướng Chính phủ. Năm 1996, Chính phủ bắt đầu tiến hành thí điểm xây dựng khu kinh tế Móng Cái thông qua việc phê duyệt một số cơ chế ưu đãi cho khu kinh tế này. 
 
Trên cơ sở hinh thành khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái, năm 1998, Chính phủ tiến hành thí điểm ở quy mô rộng rãi hơn với việc phê duyệt chính sách ưu đãi cho Khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài và Khu thương mại Lao Bảo. Đây là lần đầu tiên, tên gọi Khu kinh tế cửa khẩu được sử dụng một cách chính thức.
 
Cũng theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, quy hoạch phát triển các KKTCK của Việt Nam đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 52/2008/QĐ-TTg ngày 25/4/2008, theo đó cả nước có 26 KKTCK với tổng diện tích hơn 660 nghìn ha. Hiện, đã có 21 trong tổng số 25 tỉnh biên giới đất liền có KKTCK được thành lập theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, còn bốn tỉnh dự kiến sẽ thành lập KKTCK bao gồm Nậm Cắn - Thanh Thủy (Nghệ An) và Na Mèo (Thanh Hóa) trước năm 2015; Đắk Per (Đắk Nông) và Đắk Ruê (Đắk Lắk) trong giai đoạn 2016-2020. Ngoài ra, giai đoạn 2016-2020, tỉnh Quảng Trị sẽ được thành lập thêm 1 KKTCK (La Lay).
 
Khu kinh tế cửa khẩu đầu tiên ở Việt Nam là KKTCK Móng Cái được thành lập ngày 18/9/1996
Khu kinh tế cửa khẩu đầu tiên ở Việt Nam là KKTCK Móng Cái được thành lập ngày 18/9/1996
Cũng theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, trong thời gian qua, hoạt động của khu KTCK đã đóng một vai trò hết sức quan trọng trong quá trình phát triển nền kinh tế của tỉnh, của vùng khi có KTCK nói riêng và của cả nước nói chung, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế mới theo hướng tích cực, tăng tỉ trọng công nghiệp và dịch vụ. 
 
“KKTCK góp phần vào đẩy mạnh thu hút đầu tư, mở rộng quy mô thị trường, tăng cường giao lưu hàng hóa, kích thích sản xuất và tăng tính cạnh tranh cho các sản phẩm hàng hóa”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhấn mạnh.
 
Dẫn chứng về vấn đề này, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho hay, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các KKTCK đạt tốc độ tăng trưởng cao qua các năm. Năm 2015, tổng kim ngạch xuất khẩu qua các KKTCK đạt 13,5 tỷ USD, tăng 2,5 lần so với năm 2010 và tăng gần 8 lần so với năm 2005. Tốc độ tăng trưởng bình quân của giai đoạn 2006-2010 đạt 25%, giai đoạn 2011-2015 đạt 20%; cao hơn tốc độ tăng trưởng xuất nhập khẩu chung của cả nước trong cùng thời kỳ. 
 
Đến nay, các KKTCK trên cả nước đã thu hút được khoảng 800 dự án đầu tư, trong đó có 700 dự án đầu tư trong nước với số vốn đăng ký đầu tư trên 50.000 tỷ đồng và khoảng 100 dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài với tổng số vốn đăng ký là 700 triệu USD.
 
Khu kinh tế cửa khẩu vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển
 
Mặc dù KKTCK đã tạo ra nhiều lợi thế về kinh tế cho cả nước, nhưng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng cho biết, việc lập quy hoạch chung và quy hoạch chi tiết trong KKTCK triển khai còn chậm và chất lượng chưa cao. 
 
“Một số KKTCK còn thiếu quy hoạch chung xây dựng, dẫn đến các dự án đầu tư xây dựng được lập chỉ dựa vào quy hoạch chi tiết các khu chức năng nên có hiện tượng đầu tư dàn trải, thiếu sự đồng bộ về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội. Quy mô nguồn vốn còn nhỏ nên cơ cở hạ tầng tại các KKTCK chưa được đầu tư đồng bộ, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển”, đại diện Bộ Kế hoạch và Đầu tư nhấn mạnh.
 
Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, các KKTCK thường nằm tại các địa phương, địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn, nên chủ yếu vẫn dựa vào nguồn ngân sách trung ương (NSTW) để đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng. Tuy nhiên, nguồn NSTW hết sức hạn chế, trong khi nhu cầu đầu tư phát triển của các KKTCK rất lớn dẫn đến nhiều KKTCK gặp khó khăn trong việc triển khai xây dựng kết cấu hạ tầng một cách đồng bộ. 
 
“Hiện tại, tính trung bình, nhu cầu nguồn vốn NSTW đầu tư cơ sở hạ tầng tại các KKTCK hàng năm khoảng 1.500-1.700 tỷ đồng, trong khi NSTW mới hỗ trợ được khoảng 600-700 tỷ đồng/năm”, Bộ Kế hoạch và Đầu tư dẫn chứng.
 
Đặc biệt, do vị trí địa lý của mình, phần lớn các KKTCK hiện nay đều gặp khó khăn trong thu hút doanh nghiệp đầu tư sản xuất kinh doanh tại KKTCK. Quá trình triển khai cơ chế, chính sách phát triển KKTCK có một số vướng mắc: chưa có chính sách ưu đãi đột phá đối với các KKTCK và thiếu sự ổn định trong các cơ chế, chính sách tài chính ban hành. Các KKTCK đều ở khu vực biên giới, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, để huy động được các doanh nghiệp đến đầu tư sản xuất, kinh doanh cần có các cơ chế, chính sách đặc biệt ưu đãi, ổn định. 
 
Tuy nhiên, hiện tại, các cơ chế, chính sách tài chính đối với KKTCK được xây dựng dựa trên các văn bản quy phạm pháp luật hiện hành, nên chưa có các ưu đãi đặc thù và thiếu sự ổn định.
 
Yến Nhi