Xuất khẩu Việt Nam sẽ thế nào khi không có Hiệp định TPP?

06:56' 17/01/2017 (GMT+7)
|
(VnMedia) - Theo Công ty chứng khoán Bảo Việt (BVSC), sự đình trệ của Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) dưới thời Tổng thống Donald Trump có ảnh hưởng không nhỏ tới triển vọng tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ, đặc biệt đối với mặt hàng dệt may. 
 
Khó khăn của thế giới ảnh hưởng tiêu cực đến xuất khẩu của Việt Nam 
 
Theo Báo cáo triển vọng 2017 của Công ty chứng khoán Bảo Việt (BVSC), kim ngạch hàng hóa xuất khẩu năm 2016 ước đạt 176 tỷ USD tăng 8,6% so với năm 2015 (năm 2015 tăng 7,9% so với năm 2014).
 
Xuất khẩu một số mặt hàng gia công, lắp ráp (với tỷ trọng lớn thuộc về các doanh nghiệp FDI) vẫn tăng khá so với năm trước đó như: điện thoại và linh kiện tăng 14,4%; dệt may tăng 3,3%; điện tử, máy tính và linh kiện tăng 18,4%; giày dép tăng 7,6%; máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng tăng 28,4%. 
 
BVSC cho rằng, mặc dù có sự cải thiện nhẹ so với năm 2015, nhưng tốc độ tăng của xuất khẩu trong năm 2016 vẫn ở mức khá thấp trong vòng 6 năm qua. Điều này, thể hiện sự khó khăn của kinh tế thế giới vẫn đang có những tác động tiêu cực nhất định tới xuất khẩu của Việt Nam, đặc biệt ở khía cạnh giá các mặt hàng nguyên liệu thô và nông sản. 
 
Ảnh minh họa
Ảnh minh họa
Ngoài ra, BVSC cũng tỏ ra khá quan ngại khi hoạt động xuất khẩu nói riêng và nền kinh tế nói chung của Việt Nam, vẫn phụ thuộc nhiều vào khu vực nước ngoài (chiếm 70%). Điều này sẽ khiến cho Việt Nam luôn ở trạng thái bị động và dễ tổn thương khi các yếu tố ngoại quan thay đổi. Điển hình, như vụ việc sản phẩm Galaxy Note 7 của Samsung sau khi bị thu hồi và tạm ngừng sản xuất hồi đầu quý IV/2016, đã phần nào khiến tốc độ tăng trưởng xuất khẩu nhóm hàng điện thoại và linh kiện trong năm 2016 thấp hơn hẳn năm 2015 (14,4% so với 30%).
 
Về nhập khẩu, Báo cáo của BVSC cũng chỉ ra rằng, năm 2016, kim ngạch nhập khẩu ước đạt 173,3 tỷ USD, tăng 4,6% so với năm 2015 (thấp hơn nhiều mức tăng 12% trong năm 2015).
 
Kim ngạch nhập khẩu tăng ít đi phần nào phản ánh nhu cầu sản xuất phục vụ cho xuất khẩu, cũng như tiêu dùng trong nước năm 2016, có xu hướng chậm lại so với năm 2015. Với kim ngạch xuất nhập khẩu như trên, tính chung cả năm 2016, cán cân thương mại hàng hóa của Việt Nam xuất siêu 2,68 tỷ USD.
 
Đáng chú ý, mặc dù Trung Quốc vẫn là thị trường nhập siêu lớn nhất với 28 tỷ USD trong năm 2016, nhập siêu từ thị trường này đã giảm 15% so với năm 2015. 
 
Xuất khẩu sang Mỹ sẽ bị ảnh hưởng
 
Theo BVSC, xuất khẩu năm 2017 được kỳ vọng sẽ tiếp tục tăng trưởng do thị trường xuất khẩu lớn nhất của nước ta là Mỹ (chiếm khoảng 20%), dự kiến vẫn có mức tăng trưởng kinh tế tốt và là đầu tàu của kinh tế thế giới. Tuy nhiên, sự đình trệ của Hiệp định TPP dưới thời Tổng thống Donald Trump đã ảnh hưởng không nhỏ tới triển vọng tăng trưởng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Mỹ, đặc biệt đối với mặt hàng dệt may.
 
Hiện Việt Nam, với tư cách là một thành viên của ASEAN cũng đang tham gia vào quá trình đàm phán Hiệp định RCEP (Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực).
 
“Mặc dù vậy, cho dù có sớm hoàn tất quá trình đàm phán và ký kết ngay trong năm 2017, thì RCEP cũng khó có thể thay thế được TPP ở kỳ vọng thúc đẩy xuất khẩu cho Việt Nam, do tình trạng trùng lặp về các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của các nước thành viên”, BVSC nhận định.
 
Theo phân tích của BVSC, về cơ bản, các thành viên tham gia 2 hiệp định TPP và RCEP khá tương đồng nhau, chỉ khác ở chỗ ngoài ASEAN, Nhật Bản, Úc, New Zealand thì TPP bao gồm thêm Mỹ, Canada, Chile, Peru, Mexico còn RCEP có thêm Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc.
 
BVSC cho rằng, TPP không được thực thi đồng nghĩa với việc Việt Nam mất đi cơ hội tiếp cận sâu hơn với các thị trường ở Bắc Mỹ, trong đó chủ yếu là Mỹ (năm 2016, Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ 38,1 tỷ USD, tương đương tỷ trọng 21,6%). Trong khi đó, RCEP mang đến cho Việt Nam thêm cơ hội tiếp cận các thị trường Trung Quốc, Ấn Độ, Hàn Quốc (tổng kim ngạch xuất khẩu sang 3 thị trường này trong năm 2016 là 36 tỷ USD, tương đương tỷ trọng 20,4%).
 
Tuy nhiên, cần lưu ý RCEP là Hiệp định thiên về đồng bộ và hài hòa hóa các FTA đã ký giữa ASEAN và các đối tác khác ngoài khối, do vậy ý nghĩa cắt giảm thuế quan trên thực tế đã được thực thi dựa trên các FTA đã có hiệu lực.
 
Vì những lý do trên, BVSC không kỳ vọng nhiều vào những tác động tích cực của RCEP tới xuất khẩu của Việt Nam, như đã từng có đối với Hiệp định TPP. Mặc dù vậy, nếu khai thác tốt các hiệp định tự do thương mại đã ký kết với các đối tác như ASEAN, Hàn Quốc, EU... thì xuất khẩu của Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng tăng trưởng trong giai đoạn tới.
 
Trong kịch bản trung bình, chúng tôi dự báo mức tăng trưởng của xuất khẩu trong năm 2017 sẽ ở mức 8 - 9%.
 
Yến Nhi