Doanh nghiệp nước ngoài sẽ "đổ" vào Việt Nam sản xuất để hưởng ưu đãi?

17:05' 14/10/2016 (GMT+7)
|
(VnMedia) - Theo Luật sư Trần Văn Chương - Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, trước một cơ hội to lớn mà các Hiệp định thương mại tự do (FTA) mang lại, các doanh nghiệp FDI của nước ngoài sẽ vào Việt Nam sản xuất để hưởng các ưu đãi khi xuất khẩu.
 
Sáng nay (14/10), Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đã phối hợp với Dự án Hỗ trợ chính sách Thương mại và đàu tư của châu Âu (EU-Mutrap) tổ chức Hội thảo 'Đánh giá tác động của các cam kết lao động trong Chương trình phát triển bền vững của Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU'.
 
Dự kiến tiền lương sẽ tăng cao đối với lao động có tay nghề thấp
 
Theo thông tin đưa ra tại Hội thảo, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) là một FTA thế hệ mới giữa Việt Nam và 28 nước thành viên EU. EVFTA, cùng với Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) là hai FTA có phạm vi cam kết rộng và mức độ cam kết cao nhất của Việt Nam từ trước tới nay. 
 
Ngày 1/12/2015 EVFTA đã chính thức kết thúc đàm phán và đến ngày 1/2/2016 văn bản hiệp định đã được công bố. Hiện tại, hai bên đang tiến hành rà soát lại văn bản hiệp định và lên kế hoạch ký kết hiệp định trong năm 2016. Dự kiến EVFTA sẽ có hiệu lực từ năm 2018.
 
Đưa ra đánh giá về các cam kết của FTA thế hệ mới liên quan đến vấn đề lao động- xã hội, ông Nguyễn Kim Phương – Nguyên Phó Vụ trưởng Vụ hợp tác quốc tế – Bộ Lao động – Thương binh – Xã hội cho biết, cam kết về lao động trong các FTA là cam kết đối với các nguyên tắc và quyền lao động cơ bản được đề cập trong Tuyên bố của Tổ chức lao động Quốc tế (ILO) năm 1998 gồm cấm lao động cưỡng bức, cấm lao động trẻ em và cấm phân biệt đối xử và tự do hiệp hội.
 
Hiệp định thương mại tự do tạo ra một sân chơi bình đẳng không chỉ cho doanh nghiệp Việt Nam mà cả doanh nghiệp nước ngoài
Hiệp định thương mại tự do tạo ra một sân chơi bình đẳng không chỉ cho doanh nghiệp Việt Nam mà cả doanh nghiệp nước ngoài
'Lao động không phải là hàng hóa mặc dù chi phí nhân công là một bộ phận cấu thành giá thành sản phẩm. Vì vậy, mọi người đều phải được đối xử công bằng', ông Phương nói.
 
Đưa ra những thách thức trong FTA thế hệ mới, ông Phương cho rằng, sức ép việc làm sẽ gia tăng lớn do tỷ lệ thất nghiệp cao và gia tăng. Nguồn nhân lực dồi dào nhưng chấp lượng thấp, tay nghề và năng suất lao động yếu, ý thức công nghiệp chưa có, tạo điều kiện cho việc trả công bất bình đẳng.
 
Một thách thức nữa cũng được Nguyên Phó Vụ trưởng Vụ hợp tác quốc tế đưa ra đó là sự yếu kém trong cơ cấu. 
 
Theo ông Phương, điểm yếu căn bản về cơ cấu là ngành công nghiệp chỉ đóng góp khoảng 1/5 GDP, nhưng lại chiếm khoảng một nửa tổng lực lượng lao động. Sự mất cân bằng giữa khu vực nhà nước và tư nhân đang cản trở việc kinh doanh của doanh nghiệp và việc làm năng suất.
 
Trong khi đó, theo ông Đào Quang Vinh - Viện trưởng Viện Khoa học Lao động - Xã hội, Bộ Lao động Thương binh - Xã hội, khi tham gia EVFTA, dự kiến số việc làm của Việt Nam sẽ tăng cao. Theo đó, lao động trong ngành khai khoảng tăng thêm khoảng 3,41%/năm. Lao động trong ngành dệt tăng 1,53%/năm, ngành sản xuất trong phục tăng nhẹ khoảng 0,38%/năm. Ngoài ra, một số ngành khác có mức tăng lao động hàng năm cao hơn như vận tải đường thủy (3,7%); sản xuất kim loại (2,65%).
 
“Tiền lương dự kiến sẽ tăng lên trong năm nhóm ngành trong khoảng 2020 - 2035, trong đó tăng cao nhất đối với lao động có tay nghề thấp”, ông Vinh cho hay.
 
Hiệp định nào cũng có cơ hội và thách thức
 
Chia sẻ về các yêu cầu khi tham gia  EVFTA,  Luật sư Trần Văn Chương - Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho rằng, bất kỳ một FTA nào cũng bao gồm cả rất nhiều thách thức mới, bên cạnh những cơ hội phát triển là sức ép cạnh tranh - một vấn đề nóng đối với cộng đồng các doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ.
 
Cũng theo Luật sư Chương, EU là bạn hàng lớn, lâu đời và thị trường xuất khẩu rất lớn của các doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khi EVFTA có hiệu lực. Tuy nhiên, phía Việt Nam phải đáp ứng các quy định về chất lượng, môi trường. 'EU rất quan tâm tới việc thiết lập các tiêu chuẩn về bảo hộ đầu tư ổn định chính sách về đầu tư, kinh doanh ở Việt Nam. Do đó, Việt Nam phải có những sửa đổi, điều chỉnh pháp luật và thực tiễn thực thi phù hợp', ông Chương cho hay.
 
Ông Chương cho biết, Hiệp định thương mại tự do tạo ra một sân chơi bình đẳng không chỉ cho doanh nghiệp Việt Nam mà cả doanh nghiệp nước ngoài. Hiện tại, doanh nghiệp của Việt Nam sẽ phải cạnh tranh với các doanh nghiệp của EU ngay cả trong nước, bởi vì trước một cơ hội to lớn mà FTA thế hệ mang lại, thì các doanh nghiệp FDI của nước ngoài sẽ vào Việt Nam sản xuất và để hưởng các ưu đãi khi xuất khẩu sang khu vực này.
 
Trước những thách thức khi thực hiện các FTA thế hệ mới, Luật sư Chương kiến nghị, Chính phủ cần phải kiên quyết đảm bảo hành lang pháp lý kinh doanh phù hợp, triển khai chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển công nghiệp hỗ trợ, quy hoạch phát triển vùng nguyên phụ liệu, tạo cơ sở hạ tầng cho các ngành đang có lợi thế phát triển bền vững.
 
'Các FTA sẽ hỗ trợ cải cách và có hiệu quả hơn đối với người Việt Nam, nhưng FTA sẽ không kích hoạt cải cách, mà phụ thuộc hoàn toàn vào doanh nghiệp Việt Nam trong việc nắm bắt cơ hội và thực hiện có hiệu quả. Vì vậy, Nhà nước cần tạo điều kiện hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường một cách bình đẳng, thuận lợi',  Luật sư Trần Văn Chương kiến nghị.
 
Yến Nhi