Cá chết hàng loạt: Tác động bất lợi và lâu dài cho nền kinh tế

12:58' 16/07/2016 (GMT+7)
|

(VnMedia) - Theo ông Nguyễn Đức Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR), trong trung và dài hạn, hiện tượng cá chết hàng loạt tại bờ biển miền Trung sẽ bất lợi cho nền kinh tế. Ngoài ra, những thiệt hại về môi trường biển, nguồn lợi thủy sản, uy tín chỉ dẫn địa lý, sinh kế người dân và gắn kết xã hội là lâu dài, to lớn và rất khó đánh giá.

Bất lợi cho nền kinh tế sau sự cố cá chết hàng loạt

Trong quý 2 vừa qua, kinh tế 4 tỉnh miền Trung bao gồm Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế đã hứng chịu ảnh hưởng nặng nề do hiện tượng cá chết hàng loạt. Theo đó, có ít nhất 70 tấn cá tự nhiệu của các địa phương này chết và trôi dạt vào bờ, ảnh hưởng tới không chỉ hoạt động đánh bắt cá, mà còn cả các hoạt động kinh tế khác.

Sau 84 ngày điều tra, Chính phủ đã công bố nguyên nhân gây ra hiện tượng này là do những vi phạm và sự cố trong quá trình thi công, vận hành thử nghiệm tổ hợp nhà máy của công ty Formosa Hà Tĩnh. Sau khi công bố này được đưa ra, phía Formosa Hà Tĩnh đã chấp nhận kết luận của Chính phủ và cam kết bồi thường thiệt hại kinh tế cho người dân, xử lý môi trường với số tiền 500 triệu USD.

Trong trung và dài hạn, nhiều ngành khác trong nền kinh tế sẽ chịu tác động lan tỏa dây chuyền sau những tác động trực tiếp cá chết hàng loạt ở miền Trung
Trong trung và dài hạn, nhiều ngành khác trong nền kinh tế sẽ chịu tác động lan tỏa dây chuyền sau những tác động trực tiếp cá chết hàng loạt ở miền Trung

Đánh giá về tác động của vấn đề này lên kinh tế tại Tọa đàm Công bố Báo cáo Kinh tế Vĩ mô Quý II - 2016, ông Nguyễn Đức Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách cho rằng, tác động về mặt kinh tế của hiện tượng cá chết hàng loạt sẽ thông qua hai kênh.

Thứ nhất, hiện tượng này tác động trực tiếp tới những ngành có liên quan như nuôi trồng, khai thác và chế biến thủy sản, nghề muối, và ngành du lịch. Thứ hai, trong trung và dài hạn, nhiều ngành khác trong nền kinh tế sẽ chịu tác động lan tỏa dây chuyền sau những tác động trực tiếp.

Ngoài ra, những thiệt hại về môi trường biển, nguồn lợi thủy sản, uy tín chỉ dẫn địa lý, sinh kế người dân và gắn kết xã hội là lâu dài, to lớn và rất khó đánh giá.

Theo ước tı́nh của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, có khoảng 263.000 lao động bị ảnh hưởng sau thảm họa cá chết, trong đó có 100.000 lao động trực tiếp. Riêng tại Quảng Bı̀nh, ước tı́nh địa phương này thiệt hại trực tiếp khoảng 2.655 tỷ đồng sau ba tháng, dự kiến khoảng 4.000 tỷ đồng đến hết năm 2016.

Tiêu dùng chững lại, đầu tư nước ngoài tăng mạnh

Bên cạnh việc đưa ra những đánh giá về tác động của sự cố cá chết hàng loạt, VEPR cũng đưa ra nhưng đánh giá về tiêu dùng, cũng như đầu tư nước ngoài.

Theo Báo cáo Kinh tế Vĩ mô Quý II – 2016, tiếp tục xu hướng trong quý 1, tình hình tiêu dùng trong quý 2  và 6 tháng đầu năm trở nên ảm đạm hơn so với cùng kỳ năm 2015. Tăng trưởng bán lẻ về giá trị trong nửa đầu năm vẫn duy trì mức 9,5%, tương đương năm 2015 và đạt 1.724 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, mức tăng này chủ yếu do giá cả đã tăng trở lại, đặc biệt trong hai tháng cuối quý với mức lạm phát cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Riêng về tình hình đầu tư trực tiếp nước ngoài lại có nhiều khởi sắc trong quý 2. Theo đó, tổng vốn đăng ký trong nửa đầu năm 2016 đạt 11,28 tỷ USD, tăng 105,4% so với cùng kỳ năm 2015. Trong đó, lượng vốn đăng ký mới và đăng ký tăng thêm lần lượt đạt 7,5 và 3,8 tỷ USD. Riêng trong quý 2, tổng vốn đăng ký mới đạt 4,8 tỷ USD, cao hơn 75% so với mức vốn trung bình của các quý 2 giai đoạn 2012 - 2014. Xu hướng tăng trong lượng vốn giải ngân cũng được thể hiện rõ rệt trong giai đoạn 2012 trở lại đây.

Xét theo đối tác, Hàn Quốc vẫn là nước đầu tư vào Việt Nam nhiều nhất tới thời điểm hiện tại.

Theo VEPR, lượng vốn đăng ký lũy kế các dự án đến từ quốc gia này còn hiệu lực tới ngày 20/6/2016 đạt 48,5 tỷ USD. Điều này cũng là một trong những nguyên nhân tạo ra sự dịch chuyển trong nguồn hàng nhập khẩu của Việt Nam trong thời gian gần đây. “Đầu tư FDI vào Việt Nam chủ yếu hướng tới nhóm ngành công nghiệp chế biến chế tạo, đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp FDI sẽ tăng cường nhập khẩu máy móc, thiết bị từ nước đầu tư”, VEPR đánh giá.

Yến Nhi