Cập nhật lúc 11h11" , ngày 03/06/2011

(VnMedia) - Nhiều ý kiến cho rằng, người dân hiện phải chấp nhận chính sách giá điện là do độc quyền của Tập đoàn Điện lực VN (EVN). Đặt câu hỏi về vấn đề này với đại diện EVN và TS. Lê Đăng Doanh, độc giả đã phần nào có câu trả lời: nói độc quyền thì quả là “oan Thị Kính”.

>> Tăng kịch giá, EVN chưa thể bù hết lỗ
>> Giải đáp căng thẳng thiếu điện và tăng giá điện

Độc quyền ngành Điện cần hiểu cho đúng

Tại buổi giao lưu trực tuyến về giá điện chiều ngày 2/6, độc giả Nghĩa Nam, 40 tuổi, ở Đà Nẵng đã hỏi phía đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN): “Cũng như ngành viễn thông chúng tôi,cho tới thời điểm này vẫn còn nhiều người gán cho từ độc quyền. Bà đánh giá thế nào về vấn đề này?”. 

Đại diện cho Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), bà Nguyễn Thị Vĩnh Long, chuyên viên cao cấp, Ban Tài chính kế toán, cho rằng, vấn đề độc quyền của EVN cần được hiểu cho đúng, bởi hiện EVN đã và đang trong quá trình chuyển đổi theo đúng lộ trình đã định.

“Tôi nghĩ đúng là "oan Thị Kính", bởi hiện nay ngành viễn thông đã có sự cạnh tranh khốc liệt và hiện ngành điện cũng đang trong quá trình chuyển đổi giá điện theo cơ chế thị trường. Nếu không có gì thay đổi thì từ 1/7 tới EVN sẽ thực hiện thí điểm thị trường phát điện cạnh tranh.”, bà Long trả lời.

Độc giả Hoàng Hải, 42 tuổi, tại Hà Nội đã đề cập đến vấn đề "Nếu không có cạnh tranh thì làm sao có thị trường? Liệu có sợ rằng cái “thị trường” này lại do chính EVN quy định? Và như vậy có công bằng cho người tiêu dùng??

TS. Lê Đăng Doanh cho rằng, dùng cơ chế giá thị trường đối với giá điện trong khi EVN vẫn độc quyền khâu chuyển tải và phân phối điện là một vấn đề rất đáng được thảo luận và làm rõ thêm. Điều đầu tiên cần phải làm đó là thực hiện công khai minh bạch toàn bộ giá thành của điện, trong đó làm rõ chi phí đầu tư, chi phí quản lý, tổn thất trên đường dây. Người tiêu dùng hiện nay chưa rõ những chi phí mà EVN đã đầu tư ra ngoài ngành (chứng khoán, bất động sản, khách sạn...) là bao nhiêu và có được tính vào giá thành của điện hay không?

"Tất cả các chi phí đó cần được kiểm toán độc lập và công bố công khai tương tự như những công ty ghi danh trên thị trường chứng khoán để mọi người đều được biết. Đây là một việc phức tạp, chỉ có các cơ quan chuyên môn mới có thể giám sát và công bố để người dân có thể tin tưởng" - TS Lê Đăng Doanh trả lời.

Một câu hỏi của độc giả Hiền Mai và Lâm Chí Vinh (Hà Nội) cũng bức xúc về việc phải chấp nhận chính sách giá điện của EVN do độc quyền và đặt câu hỏi tình trạng này bao giờ mới thay đổi?. Theo TS. Lê Đăng Doanh, độc quyền của ngành Điện được xếp vào những ngành độc quyền tự nhiên, tức là rất khó có thể thiết lập một cơ chế cạnh tranh khi mạng lưới điện là mạng lưới thống nhất và độc nhất do một ngành quản lý.

Hiện nay đã có lộ trình để áp dụng cơ chế thị trường cho ngành Điện, bảo đảm cung ứng điện cạnh tranh, nhà máy nào cung ứng điện giá rẻ sẽ được mua nhiều, nhà máy nào cung ứng điện giá đắt sẽ được phát điện lên lưới ít hơn. Song, việc kiểm soát mạng lưới chuyển tải và phân phối điện, cơ chế mua điện sẽ vẫn do EVN đảm trách. Vì vậy, ở các nước cơ quan quản lý cạnh tranh và kiểm soát độc quyền, có nỗ lực rất lớn để làm rõ giá thành, chi phí hợp lý, loại bỏ các chi phí không hợp lý, giảm bớt hao hụt mạng lưới. Quá trình đó rất phức tạp và không phải lúc nào cũng có hiệu quả.

Ở nước ta cần tiến tới có Luật kiểm soát độc quyền, có Luật chuyên ngành về những ngành độc quyền chủ chốt như Điện, Viễn thông, Hàng không nhằm tạo điều kiện để Quốc hội có thể phát huy tác động giám sát trực tiếp đối với những ngành đó. Trước mắt, cơ quan quản lý cạnh tranh và hội bảo vệ người tiêu dùng cần phối hợp hành động để bảo vệ lợi ích hợp pháp và chính đáng của người tiêu dùng, kiểm soát giá thành của ngành Điện, giảm bớt những chi phí không hợp lý, tổn thất trên đường dây và trong quá trình truyền tải.

Kinh doanh để có lãi, EVN vẫn phải hỗ trợ cho những đối tượng đặc biệt

Đã có nhiều độc giả đặt câu hỏi liệu giá điện tăng sẽ ảnh hưởng tới cuộc sống người dân, nhất là người lao động, nông dân nghèo như thế nào? Nhận định về vấn đề này, TS. Lê Đăng Doanh cho biết, Chính phủ đã quyết định áp dụng cơ chế giá thị trường đối với giá điện và cho phép ngành Điện được đề xuất tăng giá theo yêu cầu tăng giá của đầu vào (giá than, giá dầu, giá tiền lương...).

Bên cạnh đó, Chính phủ cũng có chính sách hỗ trợ giá điện đối với những hộ nghèo, sử dụng ít điện để việc nâng giá không ảnh hưởng lớn đến đời sống người nghèo. Tuy vậy, điện là một sản phẩm thiết yếu cho sản xuất và đời sống, vì vậy, việc nâng giá điện 15,2% vừa qua đã ảnh hưởng đến giá thành của các sản phẩm.

Và qua các sản phẩm cũng đón góp vào việc tăng giá các sản phẩm và dịch vụ trong xã hội. Giá điện cao lên đòi hỏi các doanh nghiệp và người dân sử dụng tiết kiệm điện hơn và khuyến khích nhà đầu tư đầu tư vào điện, góp phần cân đối cung cầu của ngành Điện. Hiện nay EVN có vị thế độc quyền, vì vậy, nội dung của cơ chế giá thị trường chưa được giải thích rõ. Các ngành quản lý cần quản lý rõ giá thành của ngành điện, thực hiện công khai, minh bạch và công bố cho toàn dân biết để mọi người hiểu cơ cấu giá thành của ngành Điện.

Theo đại diện EVN, với chính sách hỗ trợ giá điện cho một số đối tượng khó khăn, EVN cũng đã tính đến. Một số câu hỏi về sinh viên không được hưởng giá điện thấp đã trở thành phổ biến, bà Vịnh Long cho biết, theo Thông tư 05/2011/TT-BCT quy định về giá điện năm 2011 và hướng dẫn thực hiện, bên mua điện sử dụng vào mục đích sinh oạt cho nhà ở tập thể của sinh viên được áp dụng: Trường hợp có thể kê khai được số người thì cứ 4 người (căn cứ vào giấy đăng ký tạm trú dài hạn) được tính là một hộ gia đình để áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc thang. Trường hợp không thể kê khai được số người thì áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt của bậc thang từ 151-200kWh.

Trường hợp cho sinh viên thuê nhà, bên bán điện có trách nhiệm thông báo công khai và cấp định mức cho chủ nhà căn cứ vào giấy đăng ký tạm trú.Cứ 4 người được tính là một hộ sử dụng điện để tính số định mức áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt bậc thang, cụ thể: 1 người được tính là 1/4 định mức, 2 người được tính là 1/2 định mức,3 người được tính là 3/4 định mức,4 người được tính là 1 định mức. Như vậy, nếu sinh viên nào chưa được hưởng chính sách này thì cần liên hệ trực tiếp với đơn vị bán điện trên địa bàn, để được mua điện theo quy định trên.

Độc giả Nguyễn Ngọc, 25 tuổi ở Hưng Yên cũng lo lắng khi giá điện cùng nhiều mặt hàng khác tăng rất mạnh trong năm nay khiến doanh nghiệp, người dân lao đao và rất muốn biết doanh nghiệp nhỏ cần phải làm gì lúc này khi nhà nước không hỗ trợ lãi suất vay như thời điểm 2008?

TS. Lê Đăng Doanh cho rằng, tình hình nâng giá nhiều mặt hàng dồn dập trong thời gian qua (giá xăng, giá điện, điều chỉnh tỷ giá) đã làm lạm phát tăng cao. Lãi suất ngân hàng tăng lên rất cao trong khi Chính phủ hạn chế cung ứng tín dụng và cung ứng tiền nên doanh nghiệp nhỏ và vừa đang gặp rất nhiều khó khăn. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa cảm thấy tình hình năm 2011 còn khó khăn hơn năm 2008.

"Trước tình hình này, các doanh nghiệp cần đánh giá lại toàn bộ hoạt động sản xuất kinh doanh của mình, xác định được mặt mạnh, mặt yếu, cơ hội và thách thức, điều chỉnh mặt hàng, thị trường cho phù hợp với điều kiện đã thay đổi. Khó khăn cũng là cơ hội để cải cách và vươn lên. Tôi rất mong các doanh nghiệp nhỏ và vừa sẽ có quyết tâm, có sáng kiến vượt qua khó khăn, có thể lùi một bước để sẽ tiến ba bước trong thời gian tới" - TS Lê Đăng Doanh chia sẻ.

Đinh Bách