Cập nhật lúc 21h01" , ngày 02/03/2011

(VnMedia)- Tính đến thời điểm này, gần 4.000 lao động Việt Nam đang làm việc tại Libya đã về nước an toàn. Sau niềm vui của người thân, sự thở phào của cơ quan chức năng và doanh nghiệp là nỗi lo về cách giải quyết đối với các lao động vừa từ nơi nguy hiểm trở về...

Người lao động lao đao

Ngày 17/2/2011, anh Vũ Ngọc Anh ở Vũ Thư - Thái Bình từ biệt người thân để sang Libya làm việc. Lẽ ra anh đi từ ngày 14/2, nhưng vì công ty Glotech, đơn vị đưa anh đi chưa đặt được vé máy bay nên phải lùi lại vào ngày 17/2. Số tiền anh Vũ Ngọc Anh nộp để đi làm việc tại Libya là gần 40 triệu đồng. Chưa làm việc được một tuần tại Libya thì anh phải về nước vì tình trạng bất ổn tại nước này. Niềm vui được về nhà an toàn nhanh chóng bị thay thế bởi sự lo lắng về khoản tiền đã nộp trước khi đi. Đây cũng là nỗi lo chung của tất cả người lao động trở về từ Libya và người thân của họ.

Đại diện Glotech cho biết, công ty đang "ngồi trên đống lửa" vì từ đầu năm đến nay, doanh nghiệp này đã đưa được 100 lao động sang Libya. Người đi muộn nhất trong số các lao động tại công ty là anh Vũ Ngọc Anh. Theo chủ trương chung, tất cả các lao động Việt Nam sẽ phải dời khỏi Libya, mặc dù một số lao động của Glotech đang làm việc trong bệnh viện, nơi chưa bị ảnh hưởng của tình trạng bất ổn tại Libya. "Chúng tôi đang xúc tiến mọi thủ tục để đưa lao động về nước", vị đại diện này cho biết.

Sau niềm vui về nước là nỗi lo về khoản nợ nần...

Có điều, phương án khắc phục hậu quả đối với các lao động về nước như thế nào thì phía Glotech chưa tính đến. "Cái này còn phụ thuộc vào chủ trương của Bộ, Cục. Việc lao động được đưa về không phải là mong muốn của doanh nghiệp, nhưng phía công ty sẽ làm hết sức có thể để đảm bảo quyền lợi cho người lao động", doanh nghiệp này cho biết.

Đây cũng là tình trạng chung của các doanh nghiệp có lao động từ Libya buộc phải về nước. Ông Đào Công Hải, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước cho biết, việc thanh lý cho lao động sẽ thực hiện theo quy định của pháp luật, trong đó phân loại lao động theo thời gian làm việc. Ví dụ với những lao động mới sang thì có mức thanh lý khác với lao động đã làm việc được trên 1 năm…

Theo ông Nguyễn Vạn Xuân, chủ tịch hội đồng quản trị công ty cổ phần Việt Thắng, nơi đang còn hơn 1.000 lao động tại Libya cho biết, thiệt hại nhiều nhất sẽ thuộc về nhóm lao động mới được đưa sang. Nhiều lao động còn bị chủ nợ lương nhưng sau khi tình hình ổn định trở lại, công ty xuất khẩu lao động sẽ thay mặt lao động đòi tiền nợ lương. Còn với nhóm lao động đã làm việc từ 1 năm trở lên đã có tiền lương hàng tháng chuyển về tài khoản công ty và công ty đã chuyển trả tới từng gia đình.

Một trong những khoản phí đáng kể mà lao động phải trả trước khi đi là phí môi giới ngoại. Theo quy định của luật xuất khẩu lao động Việt Nam thì doanh nghiệp xuất khẩu lao động phải có trách nhiệm đòi và hoàn trả lại 50% khoản phí này cho lao động nếu lao động chưa làm đủ ½ thời gian theo hợp đồng. Khoản phí này sẽ rất khó đòi công ty môi giới ngoại với tình hình như hiện nay. Vậy quyền lợi của lao động sẽ được giải quyết ra sao? Vai trò của quỹ hỗ trợ việc làm ngoài nước thế nào đối với cả lao động và doanh nghiệp trong những trường hợp “bất khả kháng” như cú sốc Libya này?

  
Doanh nghiệp liêu xiêu         

Theo nhận định từ bộ Lao động- thương binh và xã hội, trong số 10.042 lao động hiện đang làm việc tại Libya thì có khoảng 40- 60% lao động đã làm việc được hơn 1 năm, khoảng 20- 30% lao động làm việc được 1 năm, còn lại là lao động mới được đưa sang. Đặc biệt do việc sắp xếp lại thị trường nên trong thời gian từ tháng 5/2010 đến hết tháng 10/2010 hầu như không có lao động xuất cảnh. Việc đưa lao động sang Libya được tiếp tục từ tháng 11/2010, tới nay gần 4 tháng nên số lao động đưa đi chưa nhiều. Kể từ tháng 11/2010 tới nay, doanh nghiệp đưa nhiều lao động sang Libya nhất là công ty SONA với hơn 1.000 người, còn lại mỗi doanh nghiệp khác đưa sang trung bình khoảng 200 người.

Ông Nguyễn Vạn Xuân, thời điểm này doanh nghiệp đang phối hợp với chủ sử dụng và công ty môi giới nước ngoài tìm cách đưa lao động rời khỏi Libya an toàn. “Chúng tôi cùng công ty môi giới, chủ sử dụng thuê tàu, ô tô cho lao động rời Libya bằng đường bộ sang Tunisie. Tiền chưa kịp chuyển sang, vẫn còn vay đại sứ quán Việt Nam tại đó”, ông Xuân nói.

Lao động Việt Nam đang chờ bay tại Tripoli- Ảnh: Lao động

Cũng theo ông Xuân,những doanh nghiệp đưa lao động sang Libya sẽ thiệt hại nặng nề sau cú sốc này.

Được biết, tới thời điểm này nhiều công ty cho người lao động nợ tiền phí xuất cảnh như công ty cổ phần Việt Thắng khoảng 4,5 tỷ đồng, công ty SONA khoảng 3 tỷ đồng, công ty cổ phần Việt Nhật khoảng 5 tỷ đồng…Lý do chính là thời điểm cuối năm 2010 khi việc đưa lao động sang Libya bình thường trở lại, người lao động lại khó vay vốn ngân hàng để xuất cảnh. Doanh nghiệp xuất khẩu lao động xử lý linh hoạt bằng cách cho lao động vay và trừ dần vào lương. Tới nay lao động mới sang chưa có lương thì chắc chắn doanh nghiệp khó có thể đòi khoản nợ này.

Đó là còn chưa kể tới các khoản chi phí khác để đảm bảo an toàn và đưa lao động rời khỏi Libya về nước.

500 lao động Việt Nam đang trong vùng nguy hiểm 

Theo bà Nguyễn Thị Kim Ngân, Bộ Trưởng Bộ LĐ-TB&XH, Phó ban chỉ đạo, hiện nay vẫn còn khoảng 4.000 lao động nằm sâu trong đất liền Libya, có khoảng 2.0000 người nằm trong kế hoạch sơ tán trong vài ngày tới. Tuy nhiên, những lao động này ở những vùng không mấy nguy hiểm. Căng thẳng nhất là hiện nay có khoảng 500 lao động đang ở vùng nguy hiểm là thủ đô Tripoli của Libya.

Lúc 1h sáng nay, 1/3 đoàn công tác của Ban chỉ đạo giải quyết tình hình công dân Việt Nam tại Trung Đông và Bắc Phi đã lên đường sang Cairo (Ai Cập) nhằm đón các lao động về nước. Cùng với nhiệm vụ đón lao động, các chuyên cơ này còn chở theo 8 tấn lương thực, thực phẩm hỗ trợ khẩn cấp cho người lao động chưa thể về nước tại Ai Cập. Ngoài ra, đoàn công tác còn có nhiệm vụ liên hệ với các tổ chức quốc tế, các nước láng giềng để thuê phương tiện đưa 500 lao động ra khỏi thành phố Tripoli. Bà Ngân cũng khẳng định, trong trường hợp khẩn cấp, đoàn công tác có thể thậm chí thuê máy bay quân sự, nhằm bảo đảm an toàn nhất cho lao động rời khỏi vùng nguy hiểm.

Tin mới nhất mà Ban chỉ đạo nhận được, hiện nay Thổ Nhĩ Kỳ đã bố trí 2 chuyên cơ hỗ trợ đưa lao động Việt Nam về nước. Hiện, Bộ Ngoại giao đang làm việc với các nước có đường bay từ Thổ Nhĩ Kỳ đến Việt Nam để chuyên cơ cơ cất cách trong thời gian sớm nhất. Dự kiến, sau khi đoàn công tác đầu tiên đến Cai rô, các đoàn công tác tiếp theo sẽ đến Hy Lạp, Tuynidi, Thổ Nhĩ Kỳ và Malta. Như vậy, sẽ có 5 đoàn công tác lên đường, hỗ trợ để những lao động có thể về nước an toàn trong thời gian sớm nhất.

Về mức hỗ trợ người lao động, bà Ngân cho biết, mức hỗ trợ trước mắt là 1 triệu đồng/người để làm lộ phí. Đây là việc bất khả kháng, không thuộc lỗi của doanh nghiệp cũng như của lao động, do vậy chắc chắn doanh nghiệp sẽ bị thiệt thòi. Riêng đối với người lao động, sẽ cố gắng giải quyết để họ không bị quá thiệt thòi và ổn định cuộc sống. Tuy nhiên, họ cũng cần cảm nhận sự quan tâm sát sao của Chính phủ và các doanh nghiệp.

Lam Nguyên