Cơ chế 'thoáng' làm gia tăng doanh nghiệp 'ma'

06:53' 21/02/2018 (GMT+7)
|

(VnMedia) - Do chế tài xử phạt có nhiều hạn chế theo đó hàng loạt doanh nghiệp "ma" cùng các đối tượng liên quan dù bị phát hiện, truy tố, phạt tù trong thời gian qua không giảm mà có xu hướng gia...

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Nhằm tạo thuận lợi cho doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh, Nhà nước đã đơn giản các thủ tục về thành lập, tạm ngừng kinh doanh, ngừng hoạt động, giải thể, phá sản doanh nghiệp. Song, chính sách này đang bộc lộ mặt trái với hàng loạt vấn đề phát sinh, nhất là tình trạng mua bán hóa đơn Giá trị gia tăng bất hợp pháp.

Nhưng đáng ngại hơn, chế tài xử phạt cũng lộ rõ hạn chế khi hàng loạt doanh nghiệp "ma" cùng các đối tượng liên quan dù bị phát hiện, truy tố, phạt tù trong thời gian qua không giảm mà có xu hướng gia tăng với quy mô, tính chất ngày càng nghiêm trọng.

Môi trường đầu tư kinh doanh của Hà Nội không ngừng được cải thiện, các chỉ số cạnh tranh cũng như số doanh nghiệp thành lập mới liên tục tăng trưởng trong thời gian qua. Nhưng bên cạnh đó là hàng loạt vấn đề cho công tác quản lý, nhất là việc hậu kiểm sau cấp phép thành lập mới cũng như mua bán, chuyển đổi doanh nghiệp.

Phòng Đăng ký kinh doanh của Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố Hà Nội tại Khu đô thị Nam Trung Yên, Cầu Giấy, ngày làm việc nào cũng trong quang cảnh hàng trăm người ra vào tấp nập. Khu vực một cửa thường xuyên kín chỗ, người đến thay đổi thông tin đăng ký doanh nghiệp, người cầm hồ sơ mua bán, chuyển nhượng doanh nghiệp.

Ngoài thực hiện các quy trình trực tiếp, cơ quan này còn tiếp nhận một lượng lớn hồ sơ giao dịch trực tuyến cho các thủ tục hành chính khác như cấp phép đăng ký kinh doanh, thành lập doanh nghiệp.

Dù là trực tiếp hay trực tuyến, những bộ hồ sơ này, nhất là các hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp, đều được cơ quan đăng ký kinh doanh tiếp nhận, xử lý trong hai đến ba ngày. Thời gian này chỉ bằng một phần mười so với những năm trước.

Đây là kết quả của quá trình phối hợp liên thông “tiền đăng, hậu kiểm” giữa cơ quan đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong môi trường thủ tục, đầu tư kinh doanh. Nghĩa là, thay vì cách thức quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp theo "tiền kiểm"  như trước, nay sang "hậu kiểm” với việc doanh nghiệp tự kê khai, tự chịu trách nhiệm, cơ quan đăng ký kinh doanh chỉ chịu trách nhiệm về tính hợp lệ của hồ sơ.

Song mặt trái của sự nhanh gọn này là hàng loạt kẽ hở để các đối tượng trục lợi chính sách, làm ăn phi pháp, gây hậu quả nghiêm trọng cho ngân sách quốc gia. Trong đó, đáng ngại nhất là kẽ hở trong thay đổi nội dung đăng ký, chuyển nhượng doanh nghiệp và công tác “hậu kiểm” thành lập doanh nghiệp. Theo quy định, việc cấp phép cho doanh nghiệp ra nhập thị trường chỉ cần “xét” trên bộ hồ sơ gửi qua mạng với giấy đề nghị đăng ký kinh doanh, bản sao chứng minh nhân dân, danh sách thành viên.

Trường hợp doanh nghiệp thay đổi trụ sở, thay đổi chủ sở hữu hay người đại diện theo pháp luật thì phải đăng ký thay đổi, thông báo thay đổi nội dung Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Cơ quan quản lý sẽ tiến hành kiểm tra doanh nghiệp sau thành lập theo Thông tư liên tịch số 04/2015/TTLT-BKHĐT-BTC-BNV.

Nhưng thực tế việc kiểm tra, thẩm định thông tin đăng ký kinh doanh, cơ chế đảm bảo hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp sau thành lập vừa qua thiếu chặt chẽ. Có trường hợp thời gian dài mới phát hiện doanh nghiệp kê khai không đúng thực tế trụ sở, số điện thoại, đưa người đại diện theo pháp luật, chủ doanh nghiệp không đủ năng lực hành vi dân sự vào hồ sơ. Nguy hiểm hơn, nhiều đối tượng đã lợi dụng cơ chế “mở thoáng” này để mua bán hóa đơn trái phép, trốn thuế. Chúng “dựng” các trường hợp không hợp pháp làm chủ doanh nghiệp, làm giám đốc, còn chúng đứng sau chỉ đạo.

Những doanh nghiệp này thường chỉ “sống” được khoảng 6 tháng, tức là qua 2 kỳ quyết toán, thì các đối tượng tự cho “chết yểu”, nghỉ kinh doanh, không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, nhưng lại “khai sinh” doanh nghiệp khác và hoạt động tại địa chỉ mới để tiếp tục làm ăn phi pháp.

Hoặc chúng mua bán, chuyển nhượng “xoay vòng” các công ty đã ra nhập thị trường nhưng hoạt động thiếu hiệu quả. Khi cơ quan chức năng phát hiện, điều tra các vi phạm này thì rất khó xác định được người đứng sau điều hành.

Khánh Công