4 trạm BOT dừng thu phí: Nhiều kiến nghị từ Hiệp hội các nhà đầu tư giao thông đường bộ

14:06, Chủ Nhật, 07/07/2019 (GMT+7)

 - Việc triển khai thu phí tự động không dừng (ETC) là chủ trương đúng đắn của Chính phủ. Tuy nhiên, Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam không đồng tình cách triển khai hiện nay của Tổng cục đường bộ Việt Nam qua việc triển khai ETC trong thời gian qua đối với một loạt các doanh nghiệp dự án.

Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (viết tắt là Hiệp hội) vừa cho biết, ngay sau khi Tổng cục Đường bộ, cơ quan được Bộ Giao thông Vận tải giao nhiệm vụ quản lý các dự án trong giai đoạn kinh doanh, khai thác và chuyển giao công trình dự án (Bộ GTVT) đưa ra thông tin sẽ cho tạm dừng thu phí 4 trạm BOT do “chậm trễ triển khai ký kết thu phí tự động không dừng - ETC gồm Trạm Bắc Hải Vân, trạm BOT Cam Thịnh và trạm BOT Cần Thơ- Phụng Hiệp” từ ngày 6/7/2019, Hiệp hội đã nhận được kiến nghị khẩn của nhiều nhà đầu tư hạ tầng công trình giao thông.

Ông Đặng Văn Đại - Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Viêt nam cho biết, việc triển khai ETC là chủ trương đúng đắn của Chính phủ. Việc này sẽ giúp các phương tiện tiết kiệm thời gian, chi phí, đặc biệt sẽ đảm bảo an ninh trật tự và tránh nguy cơ xảy ra ùn tắc giao thông tại khu vực các trạm thu phí.

Tuy nhiên, Phó Chủ tịch Hiệp hội không đồng tình cách triển khai hiện nay của Tổng cục đường bộ Việt Nam qua việc triển khai ETC trong thời gian qua đối với một loạt các doanh nghiệp dự án.

Hiệp hội cho rằng, việc triển khai ETC có nhiều điểm trái với các quy định tại Hiến pháp, Luật Doanh nghiệp, Luật Đầu tư, Bộ Luật Dân sự và trái với các thỏa thuận hợp pháp tại các hợp đồng BOT, hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp giữa doanh nghiệp dự án/Nhà đầu tư và các bên có liên quan.

Doanh nghiệp đối mặt nhiều khó khăn

Theo Hiệp hội, việc lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ ETC và yêu cầu các doanh nghiệp dự án/Nhà đầu tư ký phụ lục hợp đồng BOT để điều chỉnh nội dung này (bao gồm cả việc ấn định % doanh thu phải trích lại từ doanh thu BOT cho đơn vị vận hành ETC đang có những bất cập, những khó khăn nhất định, bao gồm:

Chưa có sự thoả thuận giữa cơ quan nhà nước có thẩm quyền (CQNNCTQ) và Nhà đầu tư để điều chỉnh Hợp đồng BOT: Hợp đồng dự án đã được ký kết giữa CQNNCTQ, doanh nghiệp dự án và hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp của dự án ký giữa nhà đầu tư và ngân hàng cấp tín dụng. Vì vậy, khi điều chỉnh hợp đồng dự án BOT cũng như thay đổi các yếu tố ảnh hưởng đến hợp đồng thế chấp, thay đổi các quyền và nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng BOT, hợp đồng tín dụng và hợp đồng thế chấp thì các bên phải thoả thuận với nhau về sự thay đổi đó để đảm bảo quyền và lợi ích của các bên trong hợp đồng cũng như tuân thủ nguyên tắc bình đẳng, thoả thuận trong giao kết hợp đồng của Bộ luật Dân sự.

Liên quan đến tài sản đang thế chấp tại ngân hàng: Trong hợp đồng tín dụng giữa doanh nghiệp dự án và các ngân hàng tài trợ vốn, trên cơ sở chấp thuận của CQNNCTQ về việc thế chấp quyền thu giá dự án đầu tư xây dựng theo hình thức hợp đồng BOT trong các hợp đồng dự án BOT, doanh nghiệp dự án đã ký hợp đồng thế chấp quyền tài sản để thế chấp toàn bộ quyền tài sản (bao gồm nhưng không giới hạn quyền thu phí và toàn bộ nguồn thu từ các trạm thu phí, quyền tiếp nhận hạng mục đầu tư cũng như tài sản, công trình thiết bị…..) cho ngân hàng cấp tín dụng để đảm bảo thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp dự án tại ngân hàng.

Ảnh minh họa

Theo Hiệp hội, CQNNCTQ trong hợp đồng BOT buộc các doanh nghiệp dự án ký phụ lục hợp đồng BOT để bàn giao trạm thu phí cho đơn vị thu phí ETC quản lý vận hành sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền quản lý vận hành Trạm thu phí của doanh nghiệp dự án/Nhà đầu tư quy định trong hợp đồng dự án và tài sản thế chấp trong các hợp đồng thế chấp của doanh nghiệp dự án/Nhà đầu tư trong các dự án BOT và dẫn tới nhiều hệ lụy.

"Sẽ đẩy doanh nghiệp dự án và nhà đầu tư vào việc vi phạm các nghĩa vụ trong hợp đồng tín dụng, hợp đồng thế chấp và phải gánh chịu các chế tài về phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại", ông Đặng Văn Đại nêu.

Toàn bộ doanh thu chuyển vào tài khoản của ngân hàng tài trợ cho dự án BOO trước khi chuyển về tài khoản của ngân hàng cho vay dự án BOT là vi phạm nghiêm trọng các thỏa thuận hợp pháp của của Hợp đồng tín dụng, Hợp đồng thế chấp do tài sản hình thành từ đầu tư và quyền thu phí đã được thế chấp tại Ngân hàng cho vay của Dự án BOT, đồng thời gây rủi do đối với việc quản lý dòng tiền hoàn vốn của Dự án. Do đó việc bàn giao toàn bộ trạm thu phí và chuyển dòng tiền từ thu phí từ Ngân hàng cho vay tín dụng các dự án BOT sang bên thứ ba bất kỳ cần có ý kiến của Ngân hàng tài trợ vốn cho dự án BOT.

Cách thức triển khai ETC gây ảnh hưởng đến phương án trả nợ tại Ngân hàng: Tỷ lệ trích doanh thu cho đơn vị thu phí ETC chưa có căn cứ tính cụ thể và đang tính trên tổng doanh thu của BOT mà không tách bạch doanh thu của ETC và làn thu MTC. Đồng thời, việc trích doanh thu làm ảnh hưởng đến phương án tín dụng của các dự án và chưa có sự thống nhất với doanh nghiệp dự án/nhà đầu tư trước khi triển khai.

Chưa giải quyết nút thắt về công nghệ. Cụ thể:Theo Hiệp hội, việc kết nối giữa tài khoản ngân hàng với tài khoản giao thông của chủ phương tiện mở tại nhà cung cấp dịch vụ thu phí chưa được thực hiện. Người dùng muốn dùng dịch vụ thu phí tự động không dừng phải chuyển tiền trước vào tài khoản giao thông, nhưng không được tính lãi. Đồng thời, đối với các trường hợp được miễn vẫn phải nộp tiền vào tài khoản trả trước và bị khấu trừ khi đi qua trạm và chỉ được hoàn trả lại trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày phát sinh giao dịch. Điều này khiến người sử dụng dịch vụ và các ngân hàng cho vay BOT không ủng hộ vì tiền của người sử dụng dịch vụ bị chiếm dụng và ngân hàng cho vay BOT cũng không được quản lý nguồn tiền thu phí của bên vay.

Lưu lượng sử dụng dịch vụ ETC hiện tại đối với các trạm BOT nói chung đang thu rất thấp và thói quen sử dụng tiền mặt của người dân gây rủi ro cho công tác thu phí khi bàn giao toàn bộ các làn chuyển sang hình thức thu phí không dừng và chỉ để lại 2 làn ngoài cùng sử dụng hình thức thu phí hỗn hợp ETC+MTC. Điều này có khả năng dẫn đến việc ùn tắc giao thông và thất thoát doanh thu cho doanh nghiệp dự án.

Hiệp hội cũng chỉ rõ sự bất hợp lý trong khi dùng phương án tài chính của nhà đầu tư dự án BOO lập để áp đặt vào PATC của dự án BOT đã hoàn thành trước đó (khi chưa được điều chỉnh PATC của Hợp đồng BOT).

Theo Hiệp hội, các doanh nghiệp dự án/Nhà đầu tư BOT hoàn toàn có thể tự triển khai lắp đặt và vận hành thiết bị thu phí tự động không dừng tại trạm theo các tiêu chuẩn kỹ thuật đồng bộ do Cơ quan Nhà nước ban hành. Tuy nhiên, hiện tại toàn bộ công tác đầu tư lắp đặt thiết bị thu phí ETC đã tính trong PATC của dự án BOO và do nhà đầu tư BOO được Bộ GTVT chỉ định trúng thầu lắp đặt không thông qua đám phán giá mà thông qua các mệnh lệnh từ Tổng Cục Đường Bộ để bắt buộc các doanh nghiệp dự án BOT phải dừng thu phí, ép buộc tiếp tục đàm phán với Bộ GTVT là không tuân thủ theo quy định pháp luật.

Việc triển khai ETC mới chỉ nhìn đến việc đảm bảo quyền lợi của nhà đầu tư BOO mà chưa tính đến các rủi ro của doanh nghiệp dự án BOT.

Hiệp hội cho rằng bên cạnh những rủi ro và bất cập mà doanh nghiệp dự án, ngân hàng cấp tín dụng như đã nêu trên, các doanh nghiệp dự án cũng như các bên liên quan không nhìn thấy một cơ chế bảo vệ, hỗ trợ cho các nhà đầu tư/doanh nghiệp dự án/ngân hàng.

Hiệp hội đặt câu hỏi và cho rằng: Trong trường hợp các nguồn tiền thu phí đều được đổ về tài khoản của chủ đầu tư dự án BOO, ai sẽ hoàn trả tiền thu phí cho doanh nghiệp dự án BOT, ngân hàng cấp tín dụng cho các dự án BOT nếu chủ đầu tư dự án BOO sử dụng nguồn tiền sai mục đích và hoặc rơi vào tình trạng phá sản.... Và như mọi doanh nghiệp khác, các nhà đầu tư  của dự án BOO hoàn toàn có quyền chuyển giao phần vốn cho một doanh nghiệp nước ngoài khác.

Hiệp hội nêu nhiều kiến nghị 

Hiệp hội cho biết sẽ có kiến nghị Bộ Tư pháp xem xét có ý kiến về sự phù hợp theo quy định của pháp luật hiện hành đối với các chỉ đạo của Bộ GTVT tại các Quyết định số 4390/QĐ-BGTVT ngày 14/12/2015 về việc phê duyệt BCNCKT dự án ETC giai đoạn 1; Quyết định số 1118/QĐ-BGTVT ngày 7/08/2018 về việc lộ trình triển khai ETC do Bộ GTVT là CQNN có thẩm quyền; Quyết định số 136 /QĐ-BGTVT ngày 18/01/2019 về việc phê duyệt điều chỉnh Quyết định số 4390/QĐ-BGTVT nêu trên, văn bản số 1913/BGTVT-ĐTCT ngày 04/03/2019 về việc triển khai hệ thống thu phí tự đồng không dừng.

Đề nghị Ngân hàng Nhà nước có ý kiến về việc Bộ GTVT yêu cầu bàn giao trạm thu phí và áp đặt mức tính chi phí tổ chức thu phí không phù hợp, ảnh hưởng đến tính pháp lý và phương án tín dụng.

Báo cáo Ban nội chính trung ương, Bộ Công An kiểm tra phạm vi, thẩm quyền của Tổng Cục Đường Bộ và Bộ GTVT “về việc đã yêu cầu tạm dừng thu phí tại các Trạm thu phí”;  Báo cáo Chính phủ  đề nghị Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước  và các Bộ cùng  vào cuộc để kiểm tra đánh giá việc thu phí 1 dừng trước đây đã thực hiện  có đảm bảo tính minh bạch không,  nay áp dụng công nghệ áp dụng ETC thông qua cách thức chỉ định bổ sung đầu tư  ...  đồng thời xem xét việc áp đặt giá thu 2 %/doanh thu của làn ETC từ Đề án thu phí tự động không dừng của Bộ GTVT khi không thông qua việc  đàm phán mà ép buộc gây bức xúc cho doanh nghiệp dự án BOT vốn đã gặp nhiều khó khăn xử lý các bất cập cơ chế chính sách hiện nay.

4 dự án BOT bị tạm dừng thu phí gồm 3 trạm trên Quốc lộ 1: Trạm thu phí Km2079+535 Quốc lộ 1 thuộc Dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Cần Thơ-Phụng Hiệp (Công ty TNHH BOT Cần Thơ-Phụng Hiệp); Bắc Hải Vân thuộc Dự án hầm đường bộ Phú Gia-Phước Tượng (Công ty cổ phần Phước Tượng Phú Gia BOT); Cam Thịnh - Km1517+647, Quốc lộ 1 thuộc Dự án mở rộng Quốc lộ 1 đoạn Km1488-Km1525 qua tỉnh Khánh Hòa (Công ty TNHH Đầu tư 194 BOT Quốc lộ 1-Cam Ranh); 2 trạm thu phí tại Km1610+800 và Km1667+470 thuộc Dự án mở rộng Quốc lộ 14 đoạn TP. Pleiku đến Cầu 110 (Công ty cổ phần BOT&BT Đức Long Gia Lai).

Tiến Vinh

Nội dung:




Giá vàng 9999 tr.đ/lượng

Doji TienPhongBank

Tỷ giá ĐVT:đồng

Loại Mua Bán
BIDV
OCB Kỳ hạn (tháng)