Nghịch lý doanh nghiệp thành lập mới gia tăng nhưng quy mô đang nhỏ đi

06:12, 23/03/2018
|
(VnMedia) - Tại Việt Nam, dù số lượng doanh nghiệp thành lập mới gia tăng, nhưng khu vực doanh nghiệp tư nhân lại đang nhỏ đi cả về quy mô vốn và lao động. Đặc biệt, sau 30 năm đổi mới, chúng ta vẫn chưa có được một thế hệ các nhà công nghiệp ngang tầm thế giới. 
 
Doanh nghiệp vẫn còn phải trả các chi phí không chính thức
 
Theo ông Vũ Tiến Lộc - Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), dù đã có nhiều tiến bộ, nhưng môi trường kinh doanh Việt Nam (theo kết quả về chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh 2017 vừa công bố), vẫn còn những điểm tối mà chúng ta chưa thể hài lòng. Trong đó có thể kể đến, tính minh bạch của môi trường kinh doanh còn chưa cao, thiết chế pháp lý, hệ thống giải quyết tranh chấp cho doanh nghiệp chưa tốt, chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu...
 
Bằng chứng, năm 2017, trung bình vẫn có trên 59% doanh nghiệp cho biết họ vẫn còn phải trả các chi phí không chính thức, dù chỉ số này đã giảm so với những năm trước, 28% doanh nghiệp vẫn chưa hài lòng với kết quả giải quyết công việc của các công chức.
 
Ông Vũ Tiến Lộc cũng cho biết, doanh nghiệp đang lo lắng hơn về những phiền hà trong việc tiếp cận đất đai và sự rủi ro trong việc bảo đảm quyền sử dụng đất. Tình hình an ninh trật tự ở một số địa phương cũng là mối quan ngại cho nhiều doanh nghiệp…
 
Dù số lượng doanh nghiệp thành lập mới gia tăng, nhưng khu doanh nghiệp tư nhân lại đang nhỏ đi cả về quy mô vốn và lao động. Ảnh minh họa
Dù số lượng doanh nghiệp thành lập mới gia tăng, nhưng khu doanh nghiệp tư nhân lại đang nhỏ đi cả về quy mô vốn và lao động. Ảnh minh họa
 
“Một trong những thách thức phát triển quan trọng nhất đối với Việt Nam hiện nay là năng lực còn hạn chế của các doanh nghiệp tư nhân trong việc cải thiện năng suất và mở rộng quy mô để cạnh tranh trên thị trường quốc tế”, ông Vũ Tiến Lộc nhấn mạnh.
 
Tại Việt Nam, dù số lượng doanh nghiệp thành lập mới gia tăng, nhưng khu doanh nghiệp tư nhân lại đang nhỏ đi cả về quy mô vốn và lao động. Đặc biệt, sau 30 năm đổi mới, chúng ta vẫn chưa có được một thế hệ các nhà công nghiệp ngang tầm thế giới. Chỉ 14% doanh nghiệp Việt có lĩnh vực hoạt động chính là chế tạo. Nền kinh tế Việt Nam có độ mở rất cao (gấp tới gần 2 lần GDP) nhưng khu vực tư nhân vẫn hướng vào thị trường trong nước là chủ yếu, xuất khẩu vẫn lệ thuộc vào các FDI (tới 70%). Chỉ 11% doanh nghiệp tư nhân trong nước có sản phẩm và dịch vụ xuất khẩu. Chỉ 6% doanh nghiệp tư nhân có cung cấp hàng hóa và dịch vụ cho các doanh nghiệp FDI. Hệ số chuyển giao công nghệ từ FDI cho các doanh nghiệp nội địa thấp nhất trong ASEAN...
 
Niềm tin kinh doanh của các nhà đầu tư nước ngoài lên cao
 
Tại Lễ Công bố chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) 2017, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Daniel Kritenbrink cho biết, khoảng 49,2% doanh nghiệp FDI vẫn nhập nguồn nguyên liệu đầu vào từ các doanh nghiệp nước xuất xứ, 26,6% là do các doanh nghiệp nước thứ ba cung cấp.
 
Cụ thể, tỷ lệ doanh nghiệp FDI có ít nhất một nhà cung cấp tư nhân Việt Nam đã có sự cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Năm 2017 là 62,8%, giảm 5,7 điểm phần trăm so với năm 2016, tuy nhiên cao hơn nhiều điểm phần trăm so với năm 2011. Có được điều này phải kể đến những kết quả có được từ việc cải thiện môi trường kinh doanh của Việt Nam.
 
Cũng theo ông Daniel Kritenbrink, kết quả điều tra PCI - FDI năm 2017 cho thấy nhiều điểm lạc quan. Với bối cảnh nhà đầu tư nước ngoài tăng mạnh, điều tra này cho thấy niềm tin kinh doanh của các nhà đầu tư nước ngoài lên cao, gánh nặng quy định giảm, tình trạng tham nhũng và mối quan hệ lao động có nhiều cải thiện.
 
Nhận định chung về những những tiến bộ của báo cáo, ông Daniel Kritenbrink cũng cho rằng, nhìn chung các chỉ số PCI của các tỉnh đang ngày càng được cải thiện, điều này được thể hiện ở các chỉ số PCI đều cao.
 
Cụ thể, điểm trung bình năm 2017 đã đạt 60,2 điểm. Đây là mức cao nhất từ trước đến nay. Ngoài ra, các chỉ số tham nhũng và chi phí không chính thức đã giảm trong 2 năm vừa qua, có được điều này đó chính là những sáng kiến chống tham nhũng đã được Việt Nam mạnh mẽ triển khai trong thời gian vừa qua”. Chính những điều này đã thu hút sự tham gia ngày càng nhiều doanh nghiệp FDI đầu tư vào hoạt động tại Việt Nam.
 
Tuy nhiên, đối tượng khách hàng của các doanh nghiệp FDI chủ yếu hoạt động cho thị trường xuất khẩu, các doanh nghiệp hay cá nhân nước ngoài khác tại Việt Nam và các doanh nghiệp tư nhân Việt Nam. Nhóm khách hàng là doanh nghiệp nhỏ và vừa và cơ quan nhà nước chiếm tỷ lệ lần lượt là 10,7% và 4,3%, thấp nhất trong những năm gần đây.
 
Ngoài ra, phần lớn các doanh nghiệp FDI tại Việt Nam có xu hướng là một mặt xích trong chuỗi cung ứng của các công ty đa quốc gia. Hơn 60% doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó, 33,7% xuất khẩu về nước xuất xứ và 26,6% xuất khẩu sang nước thứ ba. Đặc điểm liên kết quốc tế cao như vậy của các doanh nghiệp FDI nhìn  chung sẽ là cơ hội cho nước sở tại tận dụng hiệu ứng lan toả năng suất vào phát triển nền kinh tế nội địa, như các nhà đầu tư đến từ Hàn Quốc, Đài Lian, Thái Lan và Indonesia.
 
Theo ông Daniel Kritenbrink, Việt Nam chỉ có thể khai thác được hết tiềm năng này bằng cách triển khai các ngành công nghiệp phụ trợ với các doanh nghiệp trong nước trở thành nhà cung cấp cho các doanh nghiệp FDI.
 
Minh Ngọc
 

Ý kiến bạn đọc