Loạt sai phạm của Bộ Giao thông khiến Quốc lộ 1 vừa làm xong đã xuống cấp nghiêm trọng

20:12, 12/12/2019
|

 - Thanh tra Chính phủ kết luận, Dự án đầu tư xây dựng công trình mở rộng Quốc lộ 1 (QL1) đoạn từ km1125 - km1265, tỉnh Bình Định và Phú Yên đã hư hỏng nặng sau một thời gian ngắn đưa vào sử dụng là do hàng loạt sai phạm của Bộ Giao thông vận tải (GTVT)…

Chiều ngày 12/12, Thanh tra Chính phủ công bố thông báo kết luận thanh tra về việc chấp hành quy định của pháp luật đối với Dự án đầu tư xây dựng công trình mở rộng Quốc lộ 1 (QL1) đoạn từ km1125 - km1265, tỉnh Bình Định và Phú Yên.

Dự án đầu tư xây dựng công trình mở rộng QL1 đoạn từ km1125 - km1265, tỉnh Bình Định và Phú Yên đã được Bộ Giao thông vận tải, an Quản lý dự án 2 (sau này là Ban Quản lý dự á - n đường Hồ Chí Minh), có chiều dài khoảng 118 km.

Sau 03 năm đưa vào khai thác, sử dụng, dự án đã xuất hiện nhiều vấn đề về chất lượng công trình. Theo Kết luận của Thanh tra Chính phủ, nguyên nhân chính là do, trong quá trình thực hiện dự án, các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đã để xảy ra nhiều khuyết điểm, vi phạm.

Quốc lộ 1 xuống cấp nghiêm trọng
Quốc lộ 1 đoạn từ km1125 – km1265, tỉnh Bình Định và Phú Yên đã hư hỏng nặng sau một thời gian ngắn đưa vào sử dụng là do hàng loạt sai phạm của Bộ GTVT

Thiết kế không phù hợp thực tế

Về việc lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh thiết kế cơ sở, Thanh tra Chính phủ kết luận, thiết kế cơ sở dự án BOT Nam Bình Định sử dụng lại cống cũ ngang đường, thiết kế mặt đường bê tông nhựa tại một số vị trí thường xuyên ngập là chưa phù hợp với thực tế, thiếu đồng bộ, dẫn đến mặt đường tại khu vực đó luôn bị ngập khi thời tiết mưa, có nơi ngập sâu từ 30cm đến 60 cm, ảnh hưởng đến chất lượng công trình;

Thiết kế cơ sở tại Dự án thiếu một số đoạn rãnh dọc và cống ngang đường, làm giảm khả năng thoát nước, sau 2 năm đưa công trình vào khai thác, sử dụng Bộ GTVT đã phải bổ sung một số cống ngang, rãnh dọc cho phù hợp.

Khi phê duyệt thiết kế cơ sở, Bộ GTVT cho phép phá dỡ 09 cầu cũ để xây mới, tuy nhiên khi quyết định điều chỉnh thiết kế cơ sở đã cho phép giữ lại 07 cầu cũ để sửa chữa, sử dụng, trong đó có 06 cầu được xác định lại tải trọng chỉ từ 22 tấn đến 25 tấn.

Hiện tại trên toàn dự án, có 18/33 cầu cũ đang được gắn biển hạn chế tải trọng từ 22 tấn đến 25 tấn, mức tải trọng này không đồng bộ với tải trọng cho phép của đường QL1 sau cải tạo, mở rộng và cầu xây mới (tải trọng thiết kế HL-93, người đi bộ 3kN/m2, tương ứng khoảng 30 tấn) gây khó khăn cho quá trình khai thác và không phát huy cao nhất hiệu quả của dự án.

Thanh tra Chính phủ cũng kết luận, Bộ GTVT ban hành Văn bản 6112/BGTVT-CQLXD ngày 27/5/2014 thiếu cơ sở, đưa ra chủ trương điều chỉnh thiết kế cơ sở chưa đúng với quy định pháp luật về điều chỉnh dự án đầu tư.

Đơn cử như cho phép hạ tiêu chuẩn dự án không theo Tiêu chuẩn ngành 22TCN211-06, dẫn đến chất lượng mặt đường dự án thiếu tính đồng bộ nên không phát huy tối đa hiệu quả trong khai thác;

Cho phép hạ cao độ thiết kế không theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 4054-2005; kiên quyết tháo dỡ 1.717,7 m và phá bỏ 504,58m rãnh thoát nước dọc đã thi công; kiên quyết bỏ thiết kế rãnh dọc đối với đoạn chưa thi công nhưng sau này lại phải bổ sung một số đoạn tuyến… và nhiều sai phạm khác.

“Từ những thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm nêu trên, khi công trình gặp yếu tố bất lợi về thời tiết như ngập lụt, mưa nhiều ngày liên tục, bất thường, nước mặt tích tụ thẩm thấu vào kết cấu bê tông nhựa, đồng thời dưới tác động của tải trọng xe với mật độ giao thông lớn, liên tục, thậm chí là xe chở quá tải đã phá vỡ khả năng dính bám của đá với nhựa và sức chịu đựng của bê tông nhựa, dẫn đến mặt đường bị hư hỏng, ảnh hưởng đến nền đường, từ đó suy giảm chất lượng và tuổi thọ công trình.” – Thanh tra Chính phủ kết luận.

Gia hạn thực hiện việc thu phí không dừng chưa đúng thẩm quyền

Đối với việc thực hiện dự án đầu tư, Thanh tra Chính phủ kết luận, Nhà đầu tư được Bộ GTVT chỉ định đáp ứng được hầu hết các tiêu chí của hồ sơ yêu cầu, tuy nhiên, Ban quản lý dự án 2 khi lập hồ sơ đã yêu cầu nguồn vốn đầu tư đối với nhà đầu tư tại Dự án BOT Nam Bình Định thấp hơn tổng mức đầu tư của dự án, ảnh hưởng nhất định đến việc đảm bảo vốn để thực hiện dự án;

Tại Dự án BOT Bắc Bình Định, Ban quản lý dự án 2 không đăng thông tin kết quả lựa chọn Nhà đầu tư trên Báo Đầu thầu theo quy định; đến thời điểm tổ chức lựa chọn Nhà đầu tư để thực hiện dự án, Bộ GTVT không công bố lại danh mục dự án.

Tại Điều 64 trong Hợp đồng BOT số 11791/HĐ.BOT-BGTVT ngày 31/10/2013 và Hợp đồng BOT số 11269/HĐ.BOT-BGTVT ngày 22/10/2013 chỉ đề cập đến nội dung không bồi hoàn mà không đề cập đến các nội dung về chất lượng công trình (định lượng cụ thể) đạt tỷ lệ bao nhiêu %; nghĩa vụ mỗi bên sau khi chuyển giao.

“Đây là sơ hở nếu không kịp thời xử lý, có thể sẽ ảnh hưởng đến lợi ích của nhà nước trước, trong và sau khi nhận bàn giao công trình để quản lý, sử dụng” - Thanh tra Chính phủ kết luận.

Đồng thời,  Bộ GTVT chậm ban hành quy định về việc tổ chức khảo sát lưu lượng xe của đơn vị tư vấn trong giai đoạn lập dự án BOT Bắc và Nam Bình Định, ảnh hưởng đến chất lượng lập dự án và sự chính xác của phương án tài chính trong hợp đồng BOT.

Bộ GTVT chậm ban hành quy định về vi phạm chất lượng bảo trì và chậm thực hiện đàm phán với Nhà đầu tư để điều chỉnh các quy định nêu trên trong hợp đồng BOT, ảnh hưởng đến việc quản lý, khai thác dự án BOT Bắc và Nam Bình Định.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ ra, Bộ GTVT chỉ đạo thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc thực hiện thu phí sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử tự động không dừng còn chậm, đồng thời Tổng cục Đường bộ Việt Nam tự cho phép Nhà đầu tư BOT Nam Bình Định gia hạn thực hiện việc thu phí không dừng là chưa đúng thẩm quyền, chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng là một trong những nguyên nhân dư luận có phản ứng về tính minh bạch trong việc thu phí và thời gian thu phí, gây ùn tắc giao thông, gây bức xúc cho người dân...

Bộ GTVT thực hiện chỉ định thầu tại Dự án Trái phiếu Chính phủ khi dự toán chưa được phê duyệt là thực hiện chưa đúng các quy định về đấu thầu.

Sử dụng vật liệu không đạt tiêu chuẩn; nghiệm thu, giám sát không đúng quy định

Trong khi đó, Nhà thầu Cienco4 đã sử dụng vật liệu đá dăm từ nhiều mỏ có tính chất cơ lý khác nhau nên chất lượng bê tông nhựa thiếu sự đồng nhất và ổn định, do đó khi gặp các yếu tố bất lợi thì bê tông nhựa dễ bị phá vỡ; sử dụng vật liệu tưới dính bám của mặt đường chưa đúng quy định;

Áp dụng chưa đúng tiêu chuẩn để phối trộn thành phần cấp phối hỗn hợp cốt liệu, một số chỉ tiêu về độ rỗng dư, độ dẻo marsahll nằm ngoài quy định; thiết bị thi công thiếu chứng chỉ kiểm định, không có phiếu kiểm tra từng mẻ trộn tại trạm trộn….

“Từ những thiếu sót, khuyết điểm trên, sau gần 02 năm đưa công trình vào khai thác, sử dụng mặt đường đã hư hỏng cục bộ, nhà thầu tự bỏ kinh phí để sửa chữa hư hỏng này.” – Thanh tra Chính phủ chỉ rõ.

Theo Thanh tra Chính phủ, Dự án mở rộng QL1 là dự án đặc biệt quan trọng, đây là tuyến giao thông huyết mạch, có mật độ giao thông lớn, liên tục... Tuy nhiên, phụ gia Wetfix BE được Bộ GTVT cho sử dụng từ năm 2001 tại một số dự án công trình giao thông nhằm nâng cao chất lượng công trình, nhưng thiếu cơ sở pháp lý để quản lý chất lượng; chưa tổng kết, đánh giá việc sử dụng phụ gia nhập khẩu trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, vật liệu đặc thù; chưa ban hành Quy trình công nghệ thi công và nghiệm thu mặt đường bê tông nhựa có sử dụng phụ gia dính bám Wetfix BE...

“Những thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm trên, nguyên nhân chính là Bộ GTVT thực hiện chưa đầy đủ trách nhiệm trong quản lý nhà nước, nhiệm vụ được giao đối với một số nội dung liên quan. Khi công trình gặp yếu tố bất lợi về thời tiết như mưa bão, ngập lụt, hoặc mưa nhiều ngày liên tục..., nước mặt tích tụ, thẩm thấu vào kết cấu bê tông nhựa, làm khả năng dính bám giữa đá và nhựa nhanh chóng bị suy giảm, đồng thời dưới tác động của tải trọng xe với mật độ giao thông lớn, liên tục đã phá vỡ khả năng dính bám của đá với nhựa và sức chịu đựng của bê tông nhựa, mặt đường bị hư hỏng ảnh hưởng đến nền đường, từ đó chất lượng và tuổi thọ công trình suy giảm.” – Thanh tra Chính phủ kết luận.

Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ, công tác giám sát, nghiệm thu thực hiện chưa đúng quy định, còn để một số nhà thầu sử dụng vật liệu chưa đúng hồ sơ thiết kế.

Cụ thể, tại Dự án BOT Bắc Bình Định, Nhà đầu tư, Nhà thầu chưa tuân thủ đầy đủ quy trình nghiệm thu kỹ thuật; chất lượng mặt đường một số nơi chưa đảm bảo; Công ty TNHH Xây dựng tổng hợp Minh Thảo thi công gói thầu XL 01+XL01A+XL02A+XL5A, không có phiếu kiểm tra từng mẻ trộn bê tông nhựa; tại gói thầu XL-01 thực hiện phối trộn thành phần hỗn hợp cốt liệu cấp phối bê tông nhựa polime chưa theo tiêu chuẩn, nhà thầu đã thực hiện chưa đúng quy định khi sử dụng nhũ tương phân tách nhanh CRS-1 để làm vật liệu tưới dính bám của mặt đường BTN polime với chiều dài là 935m, ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

Tại Dự án BOT Nam Bình Định, Công ty Nhật Minh thi công một số lý trình thuộc gói thầu số 3 đã sử dụng nhũ tương chưa phù hợp với thiết kế bản vẽ thi công được duyệt để tăng độ dính bám giữa lớp bê tông nhựa C19 và C12.5 với diện tích là 5.273,32 m2, dẫn đến độ kết dính giữa hai lớp bê tông nhựa chưa đảm bảo, ảnh hưởng đến chất lượng, tuổi thọ công trình; Liên danh Công ty Cổ phần 116 - Cienco1 và Công ty cổ phần Đầu tư Năng lượng Xây dựng Thương mại Hoàng Sơn thực hiện gói thầu số 4 đã thay đổi việc lấy vật liệu đá dăm từ mỏ đá được quy định trong thiết kế bản vẽ thi công sang lấy vật liệu đá dăm từ mỏ đá khác khi chưa báo  cáo Bộ Giao thông vận tải.

Thanh tra Chính phủ cũng nêu rõ, Hội đồng nghiệm thu cấp Bộ của Bộ GTVT thực hiện chưa đúng quy định khi đồng ý nghiệm thu Dự án BOT Bắc Bình Định và BOT Nam Bình Định để đưa vào khai thác sử dụng, trong khi đó một số chỉ tiêu thí nghiệm khoan hiện trường chưa được Nhà thầu, Doanh nghiệp dự án khắc phục kịp thời, triệt để mà khoanh vùng để tiếp tục theo dõi trong thời gian khai thác, bảo hành.

Hai đơn vị kiểm định là Phòng thí nghiệm trọng điểm đường bộ III thuộc Viện khoa học và Công nghệ GTVT và Viện khoa học và Công nghệ GTVT đã thiếu trách nhiệm khi không đưa ra kiến nghị, cảnh báo với cấp có thẩm quyền về chất lượng công trình khi kết quả kiểm định tại Dự án BOT Bắc và Nam Bình Định (thời điểm trước khi nghiệm thu đưa công trình vào khai thác sử dụng), có một số chỉ tiêu thí nghiệm về độ rỗng dư, độ dẻo Marshall, thành phần hạt của mẫu thí nghiệm hiện trường… chưa đạt yêu cầu theo Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 8819:2011, Tiêu chuẩn Ngành 22 TCN 356:2006 và Quyết định số 858/QĐ-BGTVT, ảnh hưởng đến chất lượng công trình.

Sau gần hai năm đưa công trình vào khai thác sử dụng, kết quả kiểm định cho thấy, cả ba dự án thành phần đều có mô đun đàn hồi chung của phần lớn mặt đường chỉ từ 140,4Mpa đến 159,1Mpa. Như vậy, khả năng chịu lực của mặt đường đã bị suy giảm; mặt đường có nhiều hư hỏng dạng nứt mai rùa, nứt đơn, lún vệt bánh xe, bong bật, bong tróc, bạc đầu đá, bong màng nhựa...; tại một số mẫu thử, có kết quả về các chỉ tiêu thí nghiệm như thành phần hạt, độ chặt, độ rỗng dư...nằm ngoài phạm vi quy định của chỉ dẫn kỹ thuật.

Theo Kết luận của Thanh tra Chính phủ, để xảy ra các thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm trên, trên trước hết thuộc trách nhiệm của Bộ GTVT. Cùng với đó, UBND tỉnh Bình Định chỉ đạo thực hiện công tác giải phóng mặt bằng chưa dứt điểm, còn tình trạng người dân tự san lấp, xây dựng công trình lấn chiếm hành lang an toàn đường bộ, ảnh hưởng đến khả năng thoát nước hai bên đường là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng công trình..

Trong phần kiến nghị xử lý về kinh tế, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ GTVTi, Doanh nghiệp dự án: kiểm tra, rà soát, phê duyệt quyết toán dự án theo quy định; trên cơ sở giá trị quyết toán được phê duyệt, thực hiện điều chỉnh phương án tài chính và thời gian thu phí tại hai dự án BOT Bắc và Nam Bình Định theo quy định pháp luật.

Bộ GTVT chủ trì phối hợp với Nhà đầu tư Dự án BOT Bắc và Nam Bình Định kiểm tra, rà soát, sửa đổi, bổ sung Hợp đồng BOT những tiêu chí cụ thể về chất lượng công trình BOT trước khi bàn giao cho Nhà nước; xem xét, điều chỉnh kịp thời các nội dung khác, đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật.

Đối với số tiền khoảng 1.560,4 triệu đồng (2.222,28 m rãnh) phát sinh do phải tháo, phá dỡ rãnh thoát nước dọc theo chỉ đạo của Bộ GTVT, các bên liên quan thực hiện dứt điểm, tránh khiếu kiện sau này.

Về xử lý trách nhiệm, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ GTVT chỉ đạo, tổ chức kiểm điểm, xử lý theo thẩm quyền đối với các cơ quan, đơn vị, cá nhân đã có thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm nêu trong Kết luận thanh tra.

Yêu cầu các cơ quan tổ chức kiểm điểm, xử lý theo thẩm quyền trách nhiệm đối với các cá nhân, đơn vị đã có thiếu sót, khuyết điểm, vi phạm nêu trong Kết luận thanh tra.

Đối với UBND tỉnh Bình Định, theo thẩm quyền, chỉ đạo kiểm điểm,  xử lý trách nhiệm đối với các cá nhân, đơn vị có liên quan đến thiếu sót, khuyết điểm được nêu trong Kết luận thanh tra.

 

Xuân Hưng

Ý kiến bạn đọc