Vụ cháy Rạng Đông: Không thiết lập được lòng tin, không hết khủng hoảng!

06:31, Thứ Tư, 11/09/2019 (GMT+7)

Vụ cháy ở công ty Rạng Đông thực sự là thảm họa. Có phải là thảm họa môi trường hay không thì chưa thể kết luận, nhưng thảm họa về thông tin là điều ai cũng thấy. Nó đã dẫn đến một cơn khủng hoảng trong suy nghĩ và hành động của cả người dân và các cơ quan chức năng…

Hình ảnh vụ cháy ở Công ty Rạng Đông cho thấy phạm vi ảnh hưởng tại thời điểm cháy là rất lớn
Hình ảnh vụ cháy ở Công ty Rạng Đông cho thấy phạm vi ảnh hưởng tại thời điểm cháy là rất lớn, tuy nhiên vụ việc đã không được các cơ quan chức năng có trách nhiệm cảnh báo kịp thời

Trước hết, phải khẳng định rằng, thời điểm nguy hại nhất cho sức khỏe liên quan đến vụ cháy ở công ty Rạng Đông đã qua. Nhưng, oái oăm thay, vào thời điểm nguy hiểm nhất là lúc vụ cháy đang diễn ra, chất hóa học nguy hiểm đang phát tán mạnh nhất, tác động nguy hại nhất đến sức khỏe con người, thì lại gần như không ai biết để mà đề phòng, để mà tránh. Tồi tệ hơn, đó là những người duy  nhất biết rõ mối nguy hiểm đó - Công ty Cổ phần Bóng đèn phích nước Rạng Đông, lúc đầu đã lặng im, rồi sau đó đưa ra một thông báo đầy sự dối trá.

Chưa hết, ngay ngày hôm sau, họ đã yêu cầu công nhân của họ đi làm việc bình thường, thậm chí là làm việc tăng cường hơn ngay tại chính nơi vừa cháy, nơi còn đầy hóa chất độc hại - để bù đắp về kinh tế do vụ cháy và cũng là để truyền đi thông điệp “môi trường an toàn”.

Những dối trá đó, những cách hành xử phải gọi là thiếu nhân tính đó đã khiến hầu hết mọi người đều chủ quan. Từ các chiến sĩ phòng cháy chữa cháy, các phóng viên đưa tin và đặc biệt là những người dân ở trong khu vực lân cận, đều “vô tư” hít trọn bầu không khí độc hại vào buồng phổi. Người dân – những nạn nhân của Công ty Rạng Đông, thậm chí còn lao vào chữa cháy giúp mà không hề nghĩ rằng, đây là một vụ cháy hóa chất kinh khủng.

Chỉ cho đến khi phường Hạ Đình, với trách nhiệm thật sự của mình, đã ra một bản cảnh báo đối với người dân, nhiều người mới bắt đầu giật mình kinh hãi biết rằng, sức khỏe của mình, của gia đình mình, của bạn bè, bà con, đồng nghiệp, của người dân Thành phố mình có thể đang nằm trong vòng nguy hiểm.

Nhưng, đặt mối quan tâm đến việc “trấn an” người dân (cũng có thể là sợ trách nhiệm!?) cao hơn là sự an toàn của người dân, UBND quận Thanh Xuân đã yêu cầu phường Hạ Đình rút lại khuyến cáo, với lý do là “ban hành văn bản không đúng thẩm quyền.” Nhưng, cho đến giờ phút này, không ai biết chắc “đúng thẩm quyền” là cơ quan nào, bởi chưa có cơ quan nào đứng lên “nhận thẩm quyền” trước nhân dân.

Cũng từ lúc UBND quận Thanh Xuân yêu cầu phường Hạ Đình rút bản khuyến cáo, một cuộc khủng hoảng về thông tin bắt đầu.

Các nhà báo săn lùng các cơ quan chức năng: Không ai trả lời.

Các nhà báo săn lùng các chuyên gia: Mỗi người một ý kiến khác nhau, bởi không ai có thông tin sự thật về các chất hóa học độc hại cũng như số lượng cụ thể mà Rạng Đông sử dụng cũng như bị phát tán.

Các nhà báo săn lùng các kết luận khảo sát môi trường: Các kết luận khác nhau, thậm chí trái ngược. Ví dụ Sở TNMT thì cho biết môi trường “hoàn toàn bình thường”, còn Bộ TN&MT thì cho biết, có thể xác định từ 15,1 kg đến 27,2 kg thủy ngân bị phát tán ra môi trường.

Các nhà báo săn lùng phát ngôn của “thủ phạm” là Công ty Rạng Đông: Một thông báo cho biết không dùng thủy ngân, đã thay thế bằng Amalgam, nhưng phóng viên đi hỏi các chuyên gia thì mới biết, Amalgam cũng vẫn thủy ngân, chỉ là ở dạng có thêm kim loại.

Ngày 8/9, Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) công bố kết quả quan trắc mới nhất liên quan đến vụ cháy và cho biết, qua kiểm tra thực tế ngày 31/8 và quá trình đấu tranh với doanh nghiệp, lãnh đạo công ty Rạng Đông đã thừa nhận toàn bộ 480.000 bóng đèn huỳnh quang bị cháy có sử dụng thuỷ ngân lỏng.

Sau khi sự dối trá này bị phanh phui, cuộc khủng hoảng về niềm tin đã trở nên khó kiểm soát hơn. Người dân, lúc này đã không biết tin ai, tin vào đâu, thậm chí họ không dám tin ai nữa. Tâm lý lo lắng rằng có một sự mờ ám nào đó, có một lý do nào đó khiến cho mọi thông tin không được công bố một cách công khai, minh bạch, đã lan rộng.

Có thể khẳng định, dù vụ cháy có thể là một thảm họa môi trường, thì sự nguy hiểm lớn nhất của thảm họa đã trôi qua đúng vào thời điểm xảy ra vụ cháy, khi mà thủy ngân và nhiều chất hóa học độc hại khác đã lan ra không khí. Còn thời điểm này, các nhà khoa học đều phân tích, môi trường không khí, môi trường nước xung quanh nhà máy không thực sự đáng ngại nữa nhờ có các trận mưa lớn vừa qua.

Thế nhưng, thời điểm này, nhiều gia đình bắt đầu bỏ chạy khỏi khu vực mà họ tin là bị ảnh hưởng bởi vụ cháy. Điều khiến họ tin rằng mình đang bị ảnh hưởng bởi thảm họa môi trường, chính là… chả có gì để tin.

Sự thật là, ngày 10/9, thông tin về kết quả quan trắc môi trường sau vụ cháy Rạng Đông của Bộ Tài nguyên và Môi trường (trong đó có những số liệu quan trắc cũng như cảnh báo cụ thể về không gian đối với người dân xung quanh khu vực cháy) đã bị gỡ bỏ trên trang web của Bộ cũng như của Tổng cục Môi trường. Không một lý do nào được đưa ra để giải thích cho việc “mất tích” thông tin này. Thế rồi, cuối giờ chiều, thông tin lại được cập nhật trở lại. Các báo cáo của Bộ TN&MT kể từ hôm được công bố đến nay liên tục có sự thay đổi.

Trong khi đó, Hà Nội vẫn chưa có một thông tin chính thức nào gửi đến người dân, đến mức Văn phòng Ủy ban Quốc gia ứng phó sự cố thiên tai và tìm kiếm cứu nạn sau 10 ngày xảy ra vụ cháy đã phải gửi công văn hoả tốc đề nghị Hà Nội nhanh chóng xử lý môi trường sau cháy công ty Rạng Đông.

Theo đó, ngày 7/9, Cục Cứu hộ cứu nạn có công văn hỏa tốc gửi Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội, Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn TP Hà Nội đề nghị báo cáo công tác tổ chức, chỉ đạo ứng phó, khắc phục hậu quả sự cố cháy. UB tham mưu cho UBND Hà Nội, đề nghị Bộ Quốc phòng phối hợp với các lực lượng chức năng, nhanh chóng xử lý môi trường, bảo đảm sức khỏe cộng đồng ở quận Thanh Xuân và các khu vực lân cận.

Ngày hôm qua (9/9), Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc cũng đã phải yêu cầu Chủ tịch UBND Hà Nội Nguyễn Đức Chung chủ trì, phối hợp chặt chẽ vởi Bộ trưởng Tài nguyên và Môi trường, các cơ quan liên quan trực tiếp chỉ đạo, tiếp tục khẩn trương triển khai các công việc xử lý hậu quả vụ cháy ở Công ty Rạng Đông.

“Làm sao can mọi người đừng vội đóng cửa bán nhà xung quanh nhà máy Rạng Đông? Làm sao giúp người dân nơi đây dần ổn định cuộc sống sau 2 tuần xảy ra sự cố? Các cơ quan Việt Nam và quốc tế đã khẳng định nồng độ thủy ngân trong không khí hiện nay ở mức an toàn cho sức khỏe rồi mà (mặc dù có một so sánh đưa ra khuyến cáo không phù hợp nhưng đã cải chính lại). Người dân ở đây đã chịu nhiều ảnh hưởng rồi, đừng có hành động nào làm tổn hại thêm cho họ nữa dù mang mục đích gì.” – TS Hoàng Dương Tùng, chủ tịch Mạng lưới không khí sạch Việt Nam, nguyên phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường Bộ TN-MT viết trên trang cá nhân trước thông tin nhiều người dân đang “chạy trốn” khỏi nơi sinh sống của họ sau sự cố.

Theo TS Hoàng Dương Tùng, "đến thời điểm này, không khí đã “ok”, còn bụi ở bên ngoài thì một phần thủy ngân đã bay hơi dưới nhiệt độ ngoài trời, một phần mấy cơn mưa đã làm giảm. Với bụi trong nhà, các cơ quan đã có khuyến cáo các biện pháp để xử lý."

“Cái cần nhất trong lúc này làm thế nào để có thông tin khoa học, trung thực, nhất quán về nồng độ thủy ngân trong không khí hàng ngày và liệu còn khả năng phát tán thêm không để dân tin, ổn định cuộc sống. Nếu không thì còn nhiều tin giật gân và còn lo lắng lắm. Người dân là khổ nhất thôi” – ông Hoàng Dương Tùng chia sẻ trên trang cá nhân.

Bình luận về ý kiến này, chuyên gia về môi trường Nguyễn Thị Phương Loan nói: “Nhưng chưa có cái đó lòng người chưa tin. Đơn giản chỉ mong sao cho niềm tin nhanh chóng được thiết lập.”

Vâng, chỉ có nhanh chóng thiết lập được niềm tin thì lòng người mới yên, cuộc sống của người dân mới ổn định. Nếu không, sẽ vẫn còn tiếp tục sự hoài nghi, ngay cả khi các số liệu quan trắc khoa học được công bố. Nhưng thiết lập lòng tin không chỉ bằng lời nói, bằng sự kêu gọi, mà phải bằng sự chân thành và đặc biệt là sự thật. Chỉ có sự thật mới có thể thiết lập được lòng tin của người dân.

Chiều 10/9, tại cuộc giao ban báo chí Thành ủy, ông Trần Xuân Hà, Phó Ban Tuyên giáo thành ủy Hà Nội kêu gọi báo chí và người dân "đồng thuận" và "hợp tác" với Thành phố để giải quyết vụ việc, tuy nhiên, có lẽ người dân Hà Nội chưa biết họ nên "đồng thuận" với điều gì và "hợp tác" ra sao. 

Đáng chú ý, đến thời điểm hiện tại, lại thêm các thông tin được chia sẻ cho rằng, thủy ngân có lẽ không đáng ngại bằng các loại hóa chất, nhựa..., bị thiêu đốt chuyển hóa thành dioxin. Và, thực hư câu chuyện này như thế nào, UBND thành phố Hà Nội chính là cơ quan chịu trách nhiệm tìm hiểu và công bố một cách nhanh nhất sau khi đã để lỡ việc cảnh báo kịp thời cho người dân. Trước khi Hà Nội làm được điều đó, có nghĩa là trước khi niềm tin được thiết lập trở lại, thì việc người dân hoang mang, nghe theo các lời khuyên kiểu "rỉ tai", thậm chí là tin đồn... vẫn sẽ tiếp diễn.

Xuân Hưng

Nội dung:




Giá vàng 9999 tr.đ/lượng

Doji TienPhongBank

Tỷ giá ĐVT:đồng

Loại Mua Bán
BIDV
OCB Kỳ hạn (tháng)