Phân biệt các loại hình đại học là "giết chết sự sáng tạo"

16:41' 07/09/2018 (GMT+7)
|

 - Trong khi cơ quan thẩm tra Luật Giáo dục Đại học cho rằng cần quy định “mạch lạc” mô hình hệ thống Trường Đại học và Đại học thì đại biểu Quốc hội đồng tình với dự thảo Luật là không nên phân biệt hai loại hình này bởi như vậy là “giết chết sự sáng tạo".

Đại học Quốc gia Hà Nội
Đại học Quốc gia Hà Nội

Ngày 7/9, các đại biểu Quốc hội chuyên trách đã có phiên thảo luận về dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giáo dục đại học. Các ý kiến khác nhau tiếp tục gây tranh luận về dự luật này.

Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, giáo dục thanh thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội Phan Thanh Bình cho biết, hiện có hai loại ý kiến khác nhau về vấn đề mô hình.

Loại ý kiến thứ nhất (của cơ quan thẩm tra) đề nghị quy định thống nhất, mạch lạc mô hình hệ thống cơ sở GDĐH gồm có Trường đại học và Đại học (hệ thống các trường đại học).

Theo đó, hạt nhân cơ bản của hệ thống GDĐH là trường đại học có cơ cấu tổ chức bên trong gồm các trường chuyên ngành, các khoa, bộ môn và các tổ chức cần thiết khác phục vụ cho hoạt động đào tạo, khoa học và công nghệ tùy theo nhu cầu của nhà trường.

Luật quy định các trường đại học tùy theo nhiệm vụ, chức năng, sứ mệnh, tự nguyện hoặc được nhà nước quy định kết hợp, sáp nhập với nhau tạo thành một tổ hợp/ hệ thống các trường đại học hoặc khi một trường đại học tự lớn mạnh lên và thành lập hệ thống các trường đại học thì được hình thành một Đại học. Hệ thống này được quản lý, vận hành trên cơ sở chia sẻ trách nhiệm và lợi ích chung, được luật pháp bảo vệ và có những quyền tự chủ của hệ thống.

Phan Thanh Bình
Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, giáo dục thanh thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội Phan Thanh Bình 

Theo Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá, giáo dục thanh thiếu niên và nhi đồng, quy định theo hướng này có ưu điểm là tạo được sự rõ ràng, mạch lạc trong hệ thống GDĐH; tạo hành lang pháp lý kết hợp được tiềm năng, lợi thế của các trường đại học để tạo nên sức mạnh hệ thống, tổng hợp, tăng cường tính cạnh tranh của các cơ sở GDĐH trong hệ thống đại học quốc tế và từng bước hình thành các trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ lớn của đất nước .

Về vấn đề tên gọi (trong ngôn ngữ Việt Nam) là có trường đại học trong đại học nhưng theo Ban soạn thảo, điều này hoàn toàn không mới trong xu hướng phát triển của GDĐH trên thế giới.

“Quy định này tạo độ mở trong Luật về mô hình cơ sở giáo dục đại học và phù hợp với điều kiện lịch sử, phát triển của hệ thống giáo dục đại học quốc tế, kết hợp, sáp nhập, giảm số lượng trường đại học. Thực tế xây dựng hai ĐHQG, đã chứng minh tính đúng đắn của mô hình này khi có cơ chế và nguồn lực phù hợp.” – ông Phan Thanh Bình nói.

Trong khi đó, loại ý kiến thứ hai (của cơ quan soạn thảo) đề nghị quy định hệ thống cơ sở GDĐH gồm có đại học, trường đại học, học viện và các cơ sở giáo dục đào tạo có tên khác phù hợp với quy định của pháp luật, gọi chung là đại học.

Theo ông Phan Thanh Bình, quy định này có vẻ tường minh, công bằng khi coi tất cả các cơ sở giáo dục đại học đều có cơ hội như nhau về lựa chọn mô hình phát triển là Đại học và phân biệt với nhau chỉ thông qua nhiệm vụ được giao, tuy nhiên, trong thực tế vẫn tồn tại các thực thể được gọi là cơ sở GDĐH gồm có trường đại học, học viện, đại học.

“Quy định này chưa giải quyết được bản chất vấn đề về mô hình trường đại học bên trong đại học của các Đại học hiện nay, cả về nội dung và tổ chức, đồng thời có thể làm phức tạp thêm hệ thống khi quy định tất cả cơ sở giáo dục đại học là Đại học; các cơ sở GDĐH đa lĩnh vực được thành lập các trường trực thuộc bên trong mà chưa phân định rõ tư cách pháp nhân, địa vị pháp lý của các tổ chức này. Việc ổn định của hệ thống GDĐH hiện nay có thể bị ảnh hưởng lớn” - Chủ nhiệm Ủy ban Giáo dục, thanh niên, thiếu niên và nhi đồng nói.

Cho ý kiến về vấn đề này, Phó thủ tướng Vũ Đức Đam nhận định, quy định về mô hình đại học thể hiện trong bản dự thảo luật mới nhất chưa giải quyết được các vấn đề vướng mắc đã bộc lộ trong thực tế.

“Hiện tại có rất nhiều ý kiến băn khoăn là tại sao chỉ các Đại học quốc gia, đại học vùng được gọi là "đại học" trong khi có rất nhiều các trường uy tín khác như Đại học Bách khoa, Đại học Kinh tế quốc dân… lại không được gọi đúng từ định danh đó, Phó thủ tướng nói.

Ông Vũ Đức Đam cũng đề cập đến khó khăn cho việc hội nhập vì khi dịch ra tiếng Anh chẳng hạn, chỉ có một từ thống nhất để chỉ trường đại học là University.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã thẳng thắn nêu về thực tế của Đại học Quốc gia cũng như 3 Đại học vùng hiện nay. Theo Phó Thủ tướng, các cơ sở này được hình thành từ những năm 1995, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, là một biện pháp sáp nhập cơ học các trường đại học lại với nhau và việc vận hành cho đến bây giờ, không phải là đều thuận lợi.

Vì thế, theo Phó thủ tướng, phương án của cơ quan thẩm tra sẽ khó tháo gỡ được những bất cập thực tế đã bộc lộ trong khi phương án đề xuất ban đầu của Chính phủ là dựa trên nguyện vọng của nhiều trường, sẽ giải quyết được một phần các vấn đề đó.

"Anh em các trường đang rất tâm tư với dự thảo luật mới. Không nên chỉ vì tên trường mà ấn người ta ở mức cố định, không được vươn lên", Phó thủ tướng nhấn mạnh.

Giải trình về vấn đề này, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng Phan Thanh Bình cho rằng, xu hướng khác của giáo dục đại học là đa lĩnh vực, thậm chí đến trường Y giờ cũng không còn phải là chuyên ngành đào tạo độc lập nữa mà cần thiết phải đứng trong một tổ hợp. Vậy nên các trường đại học đều đang bắt đầu hình thành các tổ hợp như thế.

Ông Bình dẫn chứng, Philippines đã có Đại học Quốc gia với 17 trường đại học thành viên. Nhật Bản cũng đã hình thành Tập đoàn Đại học Quốc gia để giải quyết những bài toán lớn đặt ra ở tầm quốc gia.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hoá, Giáo dục cho rằng, phương án đưa ra của cơ quan thẩm tra thích hợp cho xu hướng, mục tiêu đó.

Tuy nhiên, tranh luận sau đó, đại biểu Lưu Bình Nhưỡng cho rằng, không nên phức tạp về mô hình mà cần nhìn vào thực lực, vào nhu cầu của đất nước và của người học. Sai lầm trong việc tổ chức, phân loại là chỉ nhìn vào quy mô trường mà không nhìn vào năng lực đào tạo, vào nhu cầu của người học… Theo đại biểu Nhưỡng, việc phân loại mô hình theo hướng tư duy này ảnh hưởng lớn đến sức phát triển của giáo dục đại học.

"Xưa nay cứ nói đến Đại học Quốc gia là nói tới sự hoành tráng, quy mô nhưng trong Đại học quốc gia không phải trường nào, khoa nào cũng nhận được sự đánh giá cao từ xã hội. Trong khi đó Đại học Quốc gia lại sinh ra một bộ máy quản lý trung gian cồng kềnh, phức tạp", Đại biểu Lưu Bình Nhưỡng nhận xét.

Theo ông Nhưỡng, các cơ sở giáo dục đại học cần được bình đẳng trong không gian đào tạo và sáng tạo từ học thuật đến sản phẩm, không phân biệt quy mô to hay nhỏ, loại hình công lập hay tư thục. “Tiếp tục phân biệt là giết chết sự sáng tạo” - đại biểu Lưu Bình Nhưỡng nhấn mạnh.

Liên quan đến vấn đề xếp hạng cơ sở giáo dục đại học, đại biểu Bùi Thanh Tùng bày tỏ băn khoăn về việc dự thảo Luật cho phép các cơ sở giáo dục đại học chủ động lựa chọn tham gia các bảng xếp hạng có uy tín trong nước và quốc tế, pháp nhân phi thương mại Việt Nam được tự xếp hạng đại học nhưng lại thiếu quy định về điều kiện để các tổ chức này được thành lập, triển khai hoạt động xếp hạng như thế nào.

Theo ông Tùng, việc xếp hạng cũng rất quan trọng, bởi căn cứ vào đó phụ huynh và học sinh có thể lựa chọn trường một cách khách quan nhưng Luật lại không có quy định về tiêu chuẩn, điều kiện. Do đó, đại biểu Bùi Thanh Tùng đề nghị ban soạn thảo tiếp tục nghiên cứu bổ sung hoàn chỉnh nội dung này vấn đề này vào trong dự thảo Luật.

Xuân Hưng

Thông tin thời tiết
25°9° - 18°Trời đẹp
  • 19/12

    9° - 21°

  • 20/12

    9° - 21°

  • 21/12

    9° - 21°

  • 22/12

    13° - 21°