Tài sản không giải trình được nguồn gốc: Chưa "ngã ngũ" đánh thuế, phạt hành chính hay ra tòa

19:11' 10/08/2018 (GMT+7)
|

(VnMedia) - Cả 3 phương án xử lý tài sản không giải trình được nguồn gốc là đánh thuế, phạt hành chính hay đưa ra tòa đều chưa nhận được sự đồng tình của các đại biểu khi góp ý cho dự thảo Luật Phòng, chống tham nhũng (sửa đổi) vào chiều 10/8.

 
Biệt phủ
Ảnh minh họa

Đánh thuế hay ra tòa?

Theo 3 phương án được đưa ra lấy ý kiến, phương án 1 quy định tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc thì thuộc sở hữu của Nhà nước; việc xác lập quyền sở hữu đối với tài sản, thu nhập này do Tòa án quyết định.

Phương án 2 quy định: X pht hành chính đối vi hành vi kê khai không trung thực, không minh bạch trong gii trình nguồn gc tài sản, thu nhp.

Phương án 3 quy định: Trường hợp kết luận có tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc thì trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày ban hành Kết luận xác minh, Cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập chuyển vụ việc sang Cơ quan điều tra có thẩm quyền xử lý nếu Kết luận tài sản, thu nhập tăng thêm có dấu hiệu do phạm tội mà có;

Chuyển vụ việc sang cơ quan xử phạt vi phạm hành chính có thẩm quyền xử lý nếu Kết luận tài sản, thu nhập tăng thêm có dấu hiệu do vi phạm hành chính mà có;

Nếu chưa có căn cứ xác định tài sản, thu nhập tăng thêm do phạm tội, vi phạm hành chính mà có thì chuyển vụ việc sang cơ quan quản lý thuế có thẩm quyền yêu cầu thực hiện việc thu thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật về thuế.

Người nộp thuế theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều này có quyền khiếu nại hoặc khởi kiện Quyết định của cơ quan quản lý thuế ra Tòa án có thẩm quyền giải quyết theo quy định của pháp luật.

Việc thu thuế quy định tại điểm c khoản 1 Điều này không loại trừ việc xử lý vi phạm pháp luật, xử lý trách nhiệm hình sự và tịch thu tài sản đối với người có nghĩa vụ kê khai, nếu các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, vụ việc hành chính mà chứng minh được tài sản, thu nhập không giải trình hợp lý về nguồn gốc có được hoặc có nguồn gốc từ hành vi phạm tội, vi phạm hành chính.

Sau khi phân tích về ưu nhược điểm của 3 phương án nói trên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã loại phương án 2 và đưa ra lấy ý kiến tại Thường vụ về phương án 1 và phương án 3, trong đó cho biết Ủy ban Thường vụ Quốc hội đồng tình với phương án 3 bởi ưu điểm của phương án này là vừa thể hiện được thái độ mạnh mẽ của Nhà nước, vừa giải quyết được những vướng mắc trong kiểm soát tài sản, thu nhập của Luật PCTN hiện hành; góp phần khuyến khích sự minh bạch trong kê khai tài sản, thu nhập; nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác PCTN. Đây cũng là hình thức xử lý mà nhiều nước trên thế giới đang áp dụng .

Ưu điểm nữa của phương án này, theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, là không phải sửa đổi pháp luật về dân sự và pháp luật về tố tụng dân sự.

Phương án này cũng không mâu thuẫn với quy định về trách nhiệm chứng minh trong tố tụng dân sự (đa số các trường hợp, nghĩa vụ chứng minh thuộc về người khởi kiện). Bởi vì Luật PCTN hiện hành quy định người có nghĩa vụ kê khai phải có tránh nhiệm giải trình về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm và quy định này tiếp tục được kế thừa trong dự thảo Luật.

Mặt khác, cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập vẫn phải có trách nhiệm chứng minh tính không hợp lý trong việc giải trình về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm của người có nghĩa vụ kê khai.

Chưa phương án nào được đồng tình

Tại phiên thảo luận chiều 10/8, các Ủy viên Thường vụ Quốc hội tiếp tục nêu nhiều ý khác nhau về nội dung này, trong đó nhiều đại biểu băn khoăn “thế nào là giải trình một cách hợp lý”.

“Cán bộ có nhiều thu nhập nhưng lại chưa có quy định khoản nào và mức nào là hợp lý. Như thế, giữa người kê khai và người kiểm soát sẽ cãi nhau mãi. Nếu quy  định như vậy chả ai dại gì kê khai tăng thêm mà chỉ kê khai những gì giải trình được. Vậy có kê khai tài sản giảm không?” – Chủ tịch Hội đồng dân tộc Hà Ngọc Chiến đặt vấn đề.

Cũng băn khoăn về việc “thế nào là hợp lý”, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển cho biết ông “không đồng ý với cả 3 phương án". “Thế nào là thu nhập hợp lý? ta chả có căn cứ gì cả. Thế này thì cứ như là cao su, lúc giãn ra, lúc co vào” - ông Hiển nói.

Dẫn chứng thực tế các nước sử dụng công cụ thuế rất hiệu quả, ông Hiển nêu: “Người ta quản lý rất chặt chẽ. Tất cả khoản thu nhập của công dân đều được kê khai rất đầy đủ, việc hình thành tài sản được thông qua hệ thống kê khai của các công dân. Cho nên về thu nhập, luật cũng không phân biệt là thu nhập đó là thu nhập hợp pháp hay bất hợp pháp. Cứ là thu nhập là phải nộp thuế. Việc thu nhập bất hợp pháp thì chứng minh sau, xử lý sau. Cứ có là thu nhập là có nộp thuế".

Ông Phùng Quốc Hiển đề nghị không nên quy định trong luật mà khi không chứng minh rõ được về thu nhập thì cứ chuyển sang cơ quan thuế và cứ thu thuế thu nhập theo lũy tiến. Còn nếu xác định được tài sản đó được hình thành từ hànnh vi tham nhũng thì tịch thu 100%.

Từ đó, ông Phùng Quốc Hiển cho rằng, cần củng cố lại hệ thống thuế. “Cơ quan thuế kiểm soát và thậm chí có bộ phận điều tra về thuế và chuyên sâu về vấn đề thuế thu nhập của tất cả công dân, không phân biệt người dân, công chức, viên chức đều phải kê khai thuế thu nhập. Thực hiện kiểm soát qua việc thanh toán không dùng tiền mặt".

Phản hồi lại các ý kiến cho rằng khó phân định thế nào là hợp lý hay không hợp lý, bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp cho biết, Điểm 6, Điều 3 đã giải thích: “Giải trình không hợp lý về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm là việc giải thích không có căn cứ pháp luật về nguồn gốc tài sản, thu nhập tăng thêm hoặc giải thích không phù hợp với thực tế hình thành tài sản, thu nhập tăng thêm đó.” Bà Nga cũng cho biết, từ “hợp lý” này hiện đã có mặt trong tới 20 luật khác nhau, trong đó có cả Luật PCTN hiện hành.

Lê Thị Nga
Bà Lê Thị Nga, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội - ảnh: Nguyễn Hoàng

Cho ý kiến về việc quy định “xác lập quyền sở hữu của Nhà nước đối với tài sản, thu nhập tăng thêm mà người có nghĩa vụ kê khai không giải trình được hợp lý về nguồn gốc thông qua thủ tục giải quyết tại Tòa án, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng “khẳng định luôn tài sản này là thuộc nhà nước thì không bảo đảm tính khách quan".

Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải thì nghiêng về phương án đánh thuế theo thu nhập cá nhân bởi theo bà, phương án đưa ra tòa văn minh nhưng để ra tòa phải có đầy đủ chứng cứ như Luật bồi thường trách nhiệm nhà nước.

Cho rằng việc thông qua con đường tố tụng dân sự là phương án có ưu thế hơn so với các phương án khác, vì công khai, minh bạch, bảo đảm được quyền lợi của các bên, nhưng ông Nguyễn Thái Học, Phó Ban Nội chính Trung ương lại “băn khoăn về tính khá thi.”

“Phương án này sẽ khả thi nếu như cơ quan quản lý về kê khai tài sản có khả năng, có năng lực thực sự và có vị trí độc lập. Chứ hiện nay, cơ quan quản lý tài sản, thu nhập là bộ phận tổ chức, thanh tra, là cơ quan tham mưu trong 1 cơ quan thì anh có dám khẳng định kê khai của các đồng chí lãnh đạo giải trình không hợp ý không và yêu cầu ra tòa? với vị thế cơ quan kiểm soát tài sản, thu nhập như hiện nay thì khi luật này ban hành không khả thi” - ông Học nói.

Phó Ban Nội chính Trung ương thậm chí nhấn mạnh: “Tôi re rằng không có vụ nào đưa ra tòa để xem xét việc này. Đây là vấn đề thực tế, rất mong Thường vụ Quốc hội cần cân nhắc".

“Chúng ta ban hành thì phải xem tính khá thi của luật này như thế nào. Mặc dù về mặt pháp lý thì rất tốt, rất ưu điểm, rất công khai, rất minh bạch nhưng có đi vào cuộc sống hay không?” - ông Học tiếp tục băn khoăn.

Còn về phương án đánh thuế, Phó Ban Nội chính Trung ương cũng cho biết, Ban Nội chính Trung ương sẽ không ủng hộ, “vì nếu đánh thuế thì chúng ta thừa nhận tài sản không giải trình được là hợp pháp và như thế thì người dân sẽ không đồng tình.”

Phó Ban Nội chính Trung ương đề nghị chọn phương án xử phạt hành chính (phương án đã bị loại, không được đưa ra trình Quốc hội - PV) bởi theo ông, phương án này vừa bảo đảm tính nghiêm minh của Nhà nước, vừa xử phạt được 45% tài sản.

Phương án nào thì tài sản tham nhũng cũng phải tịch thu

Kết luận nội dung phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết, Dự án luật  này rất quan trọng, Quốc hội đã thảo luận tại 2 kỳ họp và dự kiến tại kỳ họp thứ 6 sẽ thông qua.

“Tài sản thu nhập tăng thêm một cách đáng kể mà không chứng minh được nguồn gốc thì xử lý thế nào khi luật hiện hành chưa có quy định. Cho đến hôm nay vẫn còn 3-4 phương án. Phương án nào cũng có lý lẽ lập luận cả” - ông Uông Chu Lưu nói.

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu
Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu - ảnh : Nguyễn Hoàng

Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu “gút” lại 2 phương án.

Phương án thứ nhất là giải quyết bằng tố tụng dân sự tại tòa với tinh thần coi tài sản thu nhập tăng thêm mà không giải trình được phải để tòa án phán quyết theo trình tự tố tụng dân sự. Phương án thứ 2 là đánh thuế, coi như khoản thu nhập tăng thêm và khi có dấu hiệu hình sự thì phải xử lý hình sự.

“Dù phương án nào, phải khẳng định, thống nhất, tài sản do tham nhũng mà có và có nguồn gốc tham nhũng thì phải tịch thu. Nếu có dấu hiệu tội phạm, vi phạm pháp luật thì phải chuyển cơ quan có thẩm quyền xử lý” - ông Uông Chu Lưu nhấn mạnh.

Phó Chủ tịch Quốc hội kết luận: “Trước khi trình ra Quốc hội vào Kỳ tới, các cơ quan hữu quan sẽ ngồi lại với nhau để thống nhất, sau đó báo cáo Bộ Chính trị xin ý kiến về phương án xử lý như thế nào để đáp ứng yêu cầu cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng nhưng cũng phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của chúng ta. Sau đó chúng ta cũng phải tổ chức để đại biểu Quốc hội chuyên trách và các cơ quan chuyên gia cho ý kiến trước khi trình ra Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại phiên họp tháng 9".

Xuân Hưng

Thông tin thời tiết
25°9° - 18°Trời đẹp
  • 19/12

    9° - 21°

  • 20/12

    9° - 21°

  • 21/12

    9° - 21°

  • 22/12

    13° - 21°