Đại biểu chất vấn tình trạng "Ban hành chính sách nhưng không có ngân sách"

13:36' 13/08/2018 (GMT+7)
|

(VnMedia) - Giai đoạn hiện nay, các Bộ, ngành, Trung ương đã ban hành hơn 160 chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số, tuy nhiên, có tình trạng “ban hành chính sách nhưng không có ngân sách; nếu có ngân sách thì lại cấp phát ít, cấp phát muộn và giải ngân chậm”...

Bộ trưởng day dứt vì khoảng cách giàu nghèo

Sáng nay (13/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành phiên chất vấn trực tiếp với việc thực hiện các chính sách đối với đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số rất ít người trong việc tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản (giáo dục-đào tạo, y tế…), hạ tầng xã hội, hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm; công tác giảm nghèo bền vững, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào dân tộc thiểu số.

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến
Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến trả lời chất vấn

Báo cáo của Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Đỗ Văn Chiến trước phiên chất vấn cho thấy, vùng dân tộc thiểu số và miền núi vẫn là vùng có điều kiện sống khó khăn nhất trong cả nước. Năm 2017, tỷ lệ hộ nghèo khu vực miền núi Tây Bắc là: 28,1%, miền núi Đông Bắc 14,87%; Tây Nguyên 12,86%; các tỉnh Bắc Trung bộ là 8,2% (tỷ lệ hộ nghèo cả nước là 6,7%).

Đáng lưu ý, vẫn còn tình trạng hộ dân tộc thiểu số thiếu đất sản xuất, thiếu đất ở, nước sinh hoạt hợp vệ sinh... Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, phát triển các hình thức liên kết, tiêu thụ sản phẩm, giải quyết việc làm ở nông thôn còn nhiều hạn chế.

Hiện nay tỷ lệ tảo hôn chung của 53 dân tộc thiểu số  là 26,6%, trong đó có 40 dân tộc thiểu số có tỷ lệ tảo hôn từ 20% trở lên; có 13 dân tộc có tỷ lệ tảo hôn trên 50%. Tỷ lệ hôn nhân cận huyết thống ở một số dân tộc còn cao 4 – 5%.

Tỷ lệ biết đọc, biết viết của người dân tộc thiểu số chỉ đạt 79,2% trong khi cả nước là 94,7% (tương đương với khoảng 20% người dân tộc thiểu số mù chữ), phụ nữ dân tộc thiểu số từ 15 tuổi trở lên biết chữ là 15%. Tỷ lệ học sinh đi học trung học cơ sở đạt 83,9%, trung học phổ thông đạt 41,8%. Tình trạng thất nghiệp của thanh niên dân tộc thiểu số cũng đang là vấn đề nổi cộm, lên đến 5,76%, cao hơn gấp 2,5 lần so với tỷ lệ thất nghiệp của cả nước (2,34%)....

Là người chất vấn đầu tiên, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Về các vấn đề xã hội Bùi Sỹ Lợi dẫn số liệu cứ 2 người nghèo nói chung thì có một người là dân tộc thiểu số. Và có nơi thu nhập bình quân của đồng bào dân tộc thiểu số chỉ bằng 1/3 bình quân cả nước.

Ông Bùi Sĩ Lợi đề nghị Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc Đỗ Văn Chiến làm rõ trách nhiệm của Uỷ ban và giải pháp khắc phục tình trạng về khoảng cách giàu nghèo, giảm nghèo bền vững.

Nhận định câu hỏi của đại biểu là chính xác, Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh, vấn đề mang tầm chiến lược khiến cá nhân ông rất day dứt, trăn trở khi tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 52% của cả nước.

Trong khi đó, thu nhập bình quân của đồng bào thiểu số thì có nơi chỉ được 7-8 triệu đồng/người/năm, tức là chỉ bằng 1/5 thu nhập bình quân của cả nước (37 triệu) chứ chưa được 1/3 như đại biểu nói.”

Ông Chiến cho biết Uỷ ban Dân tộc đã tích cực tham mưu tìm nhiều giải pháp, đáng kể nhất là tham mưu phối hợp ban hành quyết định 2085 ngày 31/10/2016 về chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển kinh tế xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2017 - 2020. Với quyết định này sẽ giải quyết hỗ trợ căn bản về đất ở, đất  sản xuất nước sinh hoạt và vay vốn cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Kỳ vọng những chính sách này sẽ đỡ khó khăn phần nào cho đồng bào dân tộc thiểu số, nhưng Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến cũng thừa nhận, việc thực hiện còn một số khó khăn nên chưa đạt hiệu quả.

“Hỗ trợ đồng bào là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị nhưng với cơ quan tham mưu chính thì Uỷ ban chúng tôi thấy rõ trách nhiệm trước khó khăn của đồng bào,” ông Chiến nói.

Toàn cảnh phiên chất vấn
Toàn cảnh phiên chất vấn

Ra chính sách nhưng không có nguồn lực thực hiện

Theo báo cáo của Ủy ban Dân tộc, những năm qua, nhà nước rất quan tâm đến đồng bào dân tộc thiểu số, biểu hiện qua việc ra rất nhiều văn bản, chính sách. Theo đó, giai đoạn 2011-2015 có 181 chính sách, ở 264 văn bản. Giai đoạn 2016-2020 hiện nay có 116 chính sách được thể chế qua 173 văn bản (gồm các Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị, của Chính phủ, Nghị định của Chính phủ và Quyết định của Thủ tướng Chính phủ).

Tuy nhiên, các ý kiến đều cho rằng, những chính sách đó chưa thực sự làm thay đổi nhiều đời sống của người dân tộc thiểu số mà nguyên nhân chính là không có đủ nguồn lực để thực hiện.

Theo đại biểu Lưu Bình Nhưỡng, qua giám sát và khảo sát cho thấy, các chương trình dự án đầu tư cho khu vực dân tộc miền núi có nhiều nội dung chồng chéo, dẫn đến phân tán nguồn lực, gây khó khăn trong tổ chức thực hiện. 

Đại biểu Phùng Văn Hùng (Uỷ viên Thường trực Ủy ban Kinh tế) thì đặt vấn đề: "Có nhiều chính sách cho vùng đồng bào dân tộc và vùng miền núi, nhưng việc đảm bảo nguồn lực ảnh hưởng không nhỏ đến thực hiện chính sách và niềm tin của người dân, đó là tình trạng cấp thấp, cấp chậm, có chính sách sau 2 năm chưa được bố trí kinh phí."

Trong khi đó, dẫn câu nói của đồng bào dân tộc, đó là “ban hành chính sách nhưng không có ngân sách; nếu có ngân sách thì lại cấp phát ít, cấp phát muộn và giải ngân chậm”, ông Bùi Sĩ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội đề nghị cần tập trung chính sách lại, tích hợp lại thì mới thực hiện có hiệu quả.

Tham gia trả lời về lĩnh vực này, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết: "Về nguồn lực, chúng ta bố trí có cố gắng nhưng hiện nay phải chọn lọc một số công trình mang tính cấp bách để đề nghị xử lý ngay."

Còn theo Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến, hiện nay 13 nhóm chính sách phân công cho 14 bộ chủ trì. Bộ đôn đốc còn địa phương tập trung triển khai. Do đó, “tốt hay chưa tốt có trách nhiệm của Bộ nhưng vai trò chính là ở địa phương.”

Ông Chiến cũng nêu lên một thực tế, đó là “có chính sách mấy Bộ đề xuất”. Tuy cho rằng những chính sách đó không trùng lặp, sự hưởng lợi khác nhau, nhưng Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến vẫn thừa nhận “điều này là không tốt”.

“Tôi thiết tha đề nghị có nghiên cứu tầm quốc gia để giải quyết cho 14 triệu đồng bào có đời sống tốt hơn, bởi đây là vùng có vị trí chiến lược. Nếu tích hợp chương trình và có ban điều hành, theo dõi, đôn đốc thì sẽ hiệu quả hơn rất nhiều” – Bộ trưởng nói.

Chia sẻ với Bộ trưởng, Chủ nhiệm Uỷ ban, Bộ trưởng Tài chính Đinh Tiến Dũng cũng cho rằng, nên dồn thành một chương trình bởi hiện quá nhiều chính sách, tuy Trung ương nói lồng ghép nhưng địa phương khó thực hiện, gây lãng phí nguồn lực. Sự phối hợp bộ ngành có khá hơn nhưng nhiều nội dung cũng còn lúng túng, nhất là tổ chức thực hiện ở địa phương.

Ghi nhận kiến nghị của các đại biểu, đặc biệt là kiến nghị của Bộ trưởng Đỗ Văn Chiến về việc tích hợp chính sách các chương trình mục tiêu, tuy nhiên, Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình cho biết, việc này đòi hỏi cần sơ kết, tổng kết đánh giá kỹ. Giao các bộ ngành có trách nhiệm đề ra đề cương và đề xuất đảm bảo tính khoa học và thực tiễn để thực thi.  

Xuân Hưng

Nội dung:




Giá vàng 9999 tr.đ/lượng

Doji TienPhongBank

Tỷ giá ĐVT:đồng

Loại Mua Bán
BIDV
OCB Kỳ hạn (tháng)