Công khai, minh bạch trong lựa chọn đối tượng đặc xá

14:25, 08/08/2018
|

(VnMedia) - Theo Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải, dù gần như không có khiếu nại tố cáo liên quan đến công tác đặc xá thời gian qua, nhưng dư luận vẫn có ý kiến cho rằng quá trình xem xét đối tượng đặc xá còn nằm khép kín trong nội bộ của ngành Công an.

Sáng 8/8, tại phiên họp thứ 26, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự án Luật Đặc xá (sửa đổi).

Tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội đã thảo luận và cho ý kiến về dự thảo Luật Đặc xá (sửa đổi). Dự án Luật sau đó được tiếp thu chỉnh lý.

Trình bày ý kiến của Ủy ban Tư pháp, Chủ  nhiệm Ủy ban Nguyễn Thị Nga cho biết, dự thảo Luật của Chính phủ trình đã kế thừa Luật Đặc xá hiện hành, chỉ quy định 2 đối tượng được đề nghị đặc xá gồm: người bị kết án phạt tù có thời hạn đang chấp hành hình phạt tù và người bị kết án tù chung thân đã được giảm xuống tù có thời hạn đang chấp hành hình phạt tù.

Cho rằng quy định này chưa thật sự công bằng đối với người đang được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù, bà Nga nói: "Theo quy định của Bộ luật Hình sự, người đang được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù là người đang chấp hành án nhưng vì các lý do như: sức khỏe, mang thai, nuôi con nhỏ dưới 36 tháng tuổi... nên được tạm đình chỉ chấp hành; do vậy, nếu họ có đủ điều kiện về thời gian đã chấp hành hình phạt và các điều kiện khác để xét đặc xá mà lại không thuộc đối tượng được đề nghị đặc xá là chưa phù hợp.”

Do vậy, Ủy ban Tư pháp đề nghị bổ sung thêm đối tượng là người đang được tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù. 

Về thời điểm đặc xá, dự thảo Luật quy định 3 thời điểm đặc xá gồm: nhân sự kiện trọng đại của đất nước, nhân ngày lễ lớn của đất nước và trong trường hợp đặc biệt. Bà Nga cho biết, nhiều ý kiến nhất trí quy định này, nhưng đề nghị quy định cụ thể về thời gian, tần suất thực hiện đặc xá (3 năm hoặc 5 năm/đợt); quy định cụ thể thời điểm đặc xá là ngày Quốc khánh 2/9 hoặc ngày Tết Nguyên Đán hoặc ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước 30/4.

Tuy nhiên, Ủy ban Tư pháp cho rằng, thực tiễn thi hành Luật Đặc xá cho thấy Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá ở cả 3 thời điểm nêu trên  và không phát sinh vướng mắc về thời điểm đặc xá. Do vậy, Ủy ban Tư pháp đề nghị cho giữ 3 thời điểm đặc xá như dự thảo Luật của Chính phủ trình; không quy định thời điểm, tần suất cụ thể đặc xá mà giao cho Chủ tịch nước căn cứ các quy định của Luật và tình hình của đất nước ở từng thời kỳ để quyết định thời điểm đặc xá phù hợp, đáp ứng yêu cầu thực tế đặt ra.

Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga
Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga báo cáo tại phiên họp

Phát biểu tại phiên họp, Tổng Thư ký Quốc hội Nguyễn Hạnh Phúc băn khoăn: “Quy định 3 lần có “dày” quá không? và đề nghị chỉ nên đặc xá vào 2 thời điểm: Tết  Độc lập 2/9 và Tết  Nguyên đán.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định thì nêu lên một vấn đề, đó là 10 năm qua chưa có văn bản nào quy định thế nào là ”sự kiện trọng đại” để thực hiện thống nhất.  Trên cơ sở đó, ông Định đề nghị quy định rõ trong Luật hoặc có văn bản dẫn chiếu của Chính phủ.

Về điều kiện thực hiện nghĩa vụ bồi thường và các nghĩa vụ dân sự, theo Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Nguyễn Khắc Định, mục đích của đặc xá là tha tù trước thời hạn, mang tính nhân văn chứ không phải là xoá nghĩa vụ dân sự. Do vậy, ông đề nghị nghiên cứu bổ sung căn cứ, thủ tục ra quyết định của thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự, trách nhiệm của Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự khi ra quyết định này để bảo đảm thi hành chặt chẽ, tránh tình trạng lạm dụng.

Công khai, minh bạch trong lựa chọn đối tượng đặc xá

Công khai, minh bạch khi lựa chọn đối tượng đặc xá là vấn đề nhận được nhiều ý kiến đóng góp.

Theo Trưởng Ban Dân nguyện Nguyễn Thanh Hải, dù gần như không có khiếu nại tố cáo liên quan đến công tác đặc xá thời gian qua, nhưng dư luận vẫn có ý kiến cho rằng quá trình xem xét đối tượng đặc xá còn nằm khép kín trong nội bộ của ngành Công an.

“Hiện nay, Luật Thanh tra không có quy định về thanh tra với lĩnh vực này. Thẩm quyền thanh tra tư pháp thuộc về Viện Kiểm sát. Đề nghị có quy định rõ ràng vai trò của cơ quan này trong thanh tra, giám sát về trình tự, thủ tục đặc xá, đồng thời nghiên cứu bổ sung thành phần tham gia của cơ quan dân cử vào Hội đồng đặc xá” - bà Hải nói.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ công an Nguyễn Văn Sơn cho rằng, “băn khoăn của các đại biểu là đúng.” Tuy nhiên, ông Sơn cho rằng, từ trước tới  nay việc đặc xá tha tù vẫn diễn ra công khai minh bạch, với sự giám sát rất chặt chẽ của Viện Kiểm sát. Bên cạnh đó, tất cả các quy định về giam giữ nói chung và vấn đề đặc xá nói riêng, đều được phổ biến và công khai đến tất cả các  phạm nhân và họ hiểu rất rõ các chính sách này nên sẽ không sợ là không đảm bảo công khai, minh bạch.

Kết luận phiên họp sáng nay, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho biết, tiếp thu ý kiến của ĐBQH cơ quan thẩm tra và soạn thảo đã bổ sung đối tượng là người tạm đình chỉ chấp hành hình phạt tù cũng được coi là đối tượng được xét đặc xá.

Về đề nghị không đặc xá đối tượng mà Bộ luật Hình sự quy định được tha tù có điều kiện, Ủy ban Tư pháp và cơ quan soạn thảo đề nghị xét đặc xá đối với đối tượng không được tha tù trước thời hạn có điều kiện. Trong trường hợp này, nếu có đủ điều kiện đặc xá thì Chủ tịch nước vẫn có quyền quyết định đặc xá.

Về chấp hành nghĩa vụ bồi thường thiệt hại và các nghĩa vụ dân sự, đề nghị tiếp thu theo hướng: đối với người bị kết án phạt tù về các tội phạm tham nhũng hoặc một số tội khác được Chủ tịch nước quyết định trong mỗi lần đặc xá phải thực hiện xong nghĩa vụ trả lại tài sản, bồi thường thiệt hại, nghĩa vụ dân sự khác, trừ trường hợp có quyết định của thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự có thẩm quyền về việc chưa có điều kiện thi hành án hoặc có văn bản của người được thi hành án đồng ý hoãn thi hành án, không yêu cầu thi hành án đối với tài sản không thuộc sở hữu của Nhà nước.

Trường hợp không được đề nghị đặc xá là có từ 2 tiền án trở lên, trước đó đã được đặc xá và đối với một số tội được quy định trong BLHS như các tội xâm phạm an ninh quốc gia, các tội phá hoại hòa bình, chống loài người và tội chiến tranh; tội khủng bố.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan thẩm tra và cơ quan chủ trì soạn thảo hoàn thiện dự thảo của Luật đặc xá (sửa đổi) để gửi cho các đoàn ĐBQH cho ý kiến trước khi trình ra kỳ họp thứ 6 vào cuối năm nay.

Xuân Hưng


Ý kiến bạn đọc