"Ngành công nghiệp thuốc lá đứng sau các vụ buôn lậu thuốc lá"

14:13, 20/06/2018
|

(VnMedia) - Nghiên cứu mới cho thấy ngành công nghiệp thuốc lá đứng đằng sau hầu hết các vụ buôn lậu thuốc lá và “bất kỳ tuyên bố nào của các công ty thuốc lá về buôn lậu đều đáng nghi ngờ...”

thuốc lá
Ngành công nghiệp thuốc lá đứng sau các vụ buôn lậu thuốc lá


Liên minh phòng chống thuốc lá Đông Nam Á (SEATCA) cho biết, theo một nghiên cứu mới của nhóm nghiên cứu kiểm soát thuốc lá tại đại học Bath (Thái Lan), các công ty thuốc lá đang thúc đẩy buôn lậu thuốc lá trong khi cùng lúc cố gắng thao túng hệ thống toàn cầu được thiết kế để ngăn chặn buôn bán trái phép.

Nghiên cứu dựa trên các tài liệu và các cuộc điều nhóm bề mặt của ngành công nghiệp thuốc lá bị tiết lộ, nhấn mạnh sự đồng lõa của các công ty thuốc lá trong việc buôn lậu và các kế hoạch phức tạp của ngành để kiểm soát một hệ thống theo dõi toàn cầu và làm suy yếu hiệp ước quốc tế lớn – Nghị định thư về buôn bán trái phép (ITP).

Là một phần của công ước khung về kiểm soát thuốc lá của WHO (FCTC), Nghị định thư về buôn bán trái phép (ITP) được thiết kế để bảo vệ sức khỏe cộng đồng bằng cách ngăn chặn buôn lậu thuốc lá. Nghị định thư được thông qua vào năm 2012 với 181 bên tham gia FCTC của WHO sau nhiều lần yêu cầu, các vụ kiện tụng, và tiền phạt nhằm khiến các công ty thuốc lá xuyên quốc gia (TTCs) phải chịu trách nhiệm về sự tham gia của họ trong hoạt động buôn lậu thuốc lá.

Để ngăn chặn ngành công nghiệp thuốc lá buôn lậu, ITP yêu cầu thiết lập một hệ thống theo dõi hiệu quả trong đó các gói thuốc lá được đánh dấu để có thể theo dõi thông qua đường phân phối, và nếu tìm thấy trên thị trường bất hợp pháp thì sẽ quay trở lại nơi bắt đầu.

Các tài liệu bị tiết lộ của ngành công nghiệp cho thấy cách mà 4 công ty thuốc lá xuyên quốc gia chính đã vận hành một kế hoạch chung để sử dụng các nhóm bề mặt và bên thứ ba thúc đẩy các chính phủ thông qua một hệ thống theo dõi ngành công nghiệp gọi là “Condentify” như thể hệ thống theo dõi này không có liên quan với ngành công nghiệp. Các chuyên gia nghiên cứu khuyến cáo rằng các chính phủ không nên tin tưởng vào bất kỳ hệ thống theo dõi nào được liên kết với “Condentify”.

Trong khu vực ASEAN, từ năm 2012 đến năm 2015, cùng thời gian với nghiên cứu trên, công ty thuốc lá Philip Morri International (PMI) tài trợ các nhóm tư vấn chính sách (think tanks) đặt tại Anh và Mỹ, trung tâm thuế và đầu tư quốc tế (ITIC) và công ty trách nhiệm hữu hạn Oxford Economics, thực hiện các nghiên cứu về buôn bán trái phép mà đã được chứng minh là không có độ tin cậy do sử dụng các phương pháp tính toán sai và dữ liệu không đáng tin cậy dẫn đến những kết luận và số liệu sai lệch về buôn lậu tăng cao.

Đáng chú ý, kết quả từ những nghiên cứu này đã được sử dụng để chống lại việc tăng thuế thuốc lá một cách có hệ thống ở các nước ASEAN, và dùng làm cơ sở đề nghị các cơ quan chính phủ hợp tác với các công ty thuốc lá để giải quyết buôn lậu.

Tiến sĩ Ulysses Dorotheo, Giám đốc chương trình FCTC của Liên minh kiểm soát thuốc lá  Đông Nam Á (SEATCA) cho biết: “Ngành công nghiệp thuốc lá thường xuyên tuyên bố họ là nạn nhân của việc buôn bán thuốc lá giả và nhập lậu, bất chấp các bằng chứng ngày càng nhiều từ các cuộc điều tra của chính phủ và các tài liệu bị tiết lộ của công nghiệp thuốc lá tất cả đều cho thấy sự tham gia của ngành công nghiệp thuốc lá vào hoạt động buôn bán trái phép này.

Nghiên cứu mới này cho thấy khoảng 70% thuốc lá nhập lậu có nguồn gốc từ chính ngành công nghiệp thuốc lá. Ngược lại, thuốc lá giả chỉ chiếm khoảng 5% đến 8% thị trường thuốc lá bất hợp pháp. Bất kỳ tuyên bố nào của các công ty thuốc lá về buôn lậu đều đáng nghi ngờ và các công ty thuốc lá cần được điều tra để giải thích cho việc buôn lậu”.

Ngoài việc sử dụng vấn đề buôn lậu để phản đối tăng thuế thuế lá, các công ty thuốc lá còn sử dụng các nhóm thương mại, chẳng hạn như Hội đồng kinh doanh Hoa kỳ - ASEAN (US – ABC) làm nền tảng để tiếp cận với quan chức chính phủ cấp cao và gây ảnh hưởng chính sách về buôn bán thuốc lá bất hợp pháp. Tháng 5 năm ngoái, công ty thuốc lá Phillip Morris tham dự phái đoàn US – ABC tại cuộc họp ở Malaysia với Tổng giám đốc Hải quan của các chính phủ ASEAN. Trong khi, tháng 3 năm nay PMI đã tham gia các cuộc họp US-ABC tại Việt Nam, Indonesia và Philippines.

Bài báo được công bố hôm 15/6 trên tạp chí Kiếm soát thuốc lá (Tobacco Control Journal) kêu gọi các chính phủ và các cơ quan quốc tế phá vỡ các chiến thuật của các công ty thuốc lá đa quốc gia, và thay vào đó đảm bảo rằng các hệ thống kiểm soát buôn lậu thuốc lá không bị ảnh hưởng bởi ngành công nghiệp.

“…Các chính phủ trong khu vực ASEAN cần từ chối các quan hệ cộng tác và các thỏa thuận không ràng buộc với ngành công nghiệp thuốc lá trong việc giải quyết buôn lậu. Thay vào đó, các chính phủ nên bảo đảm các biện pháp phù hợp với các giải pháp được nêu trong nghị định thư ITP và phối hợp với nhau, hơn là tiếp tục bị lừa dối bởi ngành công nghiệp thuốc lá mà thực chất họ chính là đồng lõa trong việc thực hiện buôn bán trái phép…” (Bà Dorotheo khuyến cáo).

Xuân Hưng


Ý kiến bạn đọc