http://vnmedia.vn/dan-sinh/201804/tang-tuoi-nghi-huu-tang-co-hoi-viec-lam-tang-thu-nhap-601484/v3.txt
Tăng tuổi nghỉ hưu: Tăng cơ hội việc làm, tăng thu nhập

Tăng tuổi nghỉ hưu: Tăng cơ hội việc làm, tăng thu nhập

09:09' 29/04/2018 (GMT+7)
|

(VnMedia) - Trong khi vấn đề tăng tuổi nghỉ hưu đang tiếp tục gây tranh cãi thì trong thực tế, Việt Nam thuộc nhóm nước có tuổi nghỉ hưu thấp trong khu vực và tỷ lệ người lao động cao tuổi ở Việt Nam tiếp tục làm việc vẫn rất cao...

Tuổi nghỉ hưu thấp - ảnh minh họa
Việt Nam thuộc nhóm nước có tuổi nghỉ hưu thấp trong khu vực và tỷ lệ người lao động cao tuổi ở Việt Nam tiếp tục làm việc vẫn rất cao - ảnh minh họa

Việt Nam ở trong nhóm nước có tuổi nghỉ hưu thấp

Theo Báo cáo của tổ chức UN Woman về đánh giá tác động giới của các chính sách trong đề nghị xây dựng Bộ Luật Lao động (sửa đổi) Uỷ ban CEDAW của Liên hợp quốc đã nhiều lần và vẫn tiếp tục khuyến nghị Việt Nam phải quy định tuổi nghỉ hưu ngang nhau của lao động nam và lao động nữ, đồng thời phải xây dựng khung pháp luật điều chỉnh các quan hệ lao động trong khu vực không chính thức. Do vậy, cần tiếp tục sửa đổi bổ sung Bộ luật Lao động để bảo đảm sự phù hợp với các tiêu chuẩn lao động quốc tế cơ bản và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và thể chế chính trị của Việt Nam.

UN Woman đánh giá, quy định hiện hành về tuổi nghỉ hưu của lao động nữ thấp hơn nam 5 tuổi là chưa đảm bảo bình đẳng giới, chưa hợp lý trong điều kiện kinh tế - xã hội ngày càng phát triển và sức ép của già hoá dân số. Quy định này chưa phù hợp với Công ước Liên Hợp quốc về xóa bỏ tất cả các hình thức phân biệt đối xử với phụ nữ (CEDAW), trong đó đã xác định trách nhiệm quốc gia trong việc sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật bảo đảm xóa bỏ mọi sự phân biệt với phụ nữ. Khi đã xác định mục tiêu là quy định tuổi nghỉ hưu của nam và nữ là như nhau thì có thể tiếp cận theo lộ trình thích hợp

Phân tích về chính sách điều chỉnh tuổi nghỉ hưu được đề cập trong Dự thảo Bộ Luật Lao động (sửa đổi), báo cáo cho biết, theo ADB, Việt Nam thuộc nhóm nước có tuổi nghỉ hưu thấp trong khu vực như Trung Quốc, Indonesia, Malaysia và Thái Lan. Mặc dù tuổi nghỉ hưu quy định là 55 tuổi đối với nữ và 60 tuổi đối với nam, song trong thực tế tuổi nghỉ hưu trung bình chỉ là 54,2 năm, trong đó với tuổi nghỉ hưu trung bình của nam là 55,6 tuổi và đối với phụ nữ, 52,6 tuổi (Vụ Bảo hiểm xã hội, 2016).

Trong khi đó, thực tế cho thấy tỷ lệ người lao động cao tuổi ở Việt Nam tiếp tục làm việc vẫn rất cao. Báo cáo đánh giá tác động của Bộ LĐTB&XH cho thấy, có tới 60% người cao tuổi trong độ tuổi 60-69 đang làm việc, nhưng tỷ lệ làm việc của nhóm tuổi 70-79 và từ 80 tuổi trở lên giảm rất nhanh so với nhóm tuổi 60-69 (chỉ tương ứng là 30% và 11%).

Tỷ lệ đi làm ở nam giới (45,3%) cao hơn nữ giới (34,9%). Nếu mỗi năm có khoảng 120.000 lao động nghỉ hưu thì sẽ có khoảng 48.000 người lao động sẽ tiếp tục làm việc xuất phát từ nhu cầu tăng thêm thu nhập phục vụ cho cuộc sống, mong muốn được đóng góp và cống hiến những kiến thức và kinh nghiệm tích lũy được trong quá trình làm việc, làm chậm quá trình già hóa do tham gia làm việc v.v..

Vì không có quy định cấm làm việc khi đã được nhận lương hưu nên tình trạng khá phổ biến là việc phụ nữ sau khi nghỉ hưu tiếp tục làm việc để đảm bảo thu nhập. Có nhiều loại việc không chính thức ví dụ như làm tư vấn trong lĩnh vực họ làm việc trước đó hoặc tự mở công ty, hoặc làm việc trong công ty gia đình, có trả công hay không trả công (như chăm sóc cháu con, làm công việc gia đình…)

Về khả năng làm việc của NLĐ ở tuổi sau nghỉ hưu, kết quả nghiên cứu của Viện Y học lao động Phần Lan (FIOSH) về chỉ số khả năng làm việc (WAI) với điều kiện Việt Nam cho thấy: Nhóm tuổi 21-30 có điểm của WAI cao nhất, tuy nhiên ở nhóm tuổi 51 - 60 vẫn còn 53,3% đối tượng có chỉ số WAI loại rất tốt và tốt.

“Điều này khẳng định khả năng làm việc của nhóm người lao động trong độ tuổi này có thể kéo dài thêm, hay nói cách khác, việc tăng tuổi nghỉ hưu đối với nhóm người lao động này là hoàn toàn khả thi về khả năng làm việc. Hơn nữa điểm WAI của nam ở tuổi hưu trí (60 tuổi) so với điểm WAI khi tốt nhất (độ tuổi 21 - 30) thì giảm 18%, trong khi điểm WAI của nữ ở tuổi hưu trí (55 tuổi) chỉ giảm 15%. Như vậy, qua kết quả nghiên cứu đo chỉ số WAI cho thấy hầu như không có sự khác biệt về khả năng làm việc theo giới tính ở độ tuổi 51-60. Điều này không thể lý giải được sự khác biệt trong quy định tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ ở nước ta.

Trong khi đó, việc bảo đảm chế độ hưu trí cho NLĐ đang phải đối diện với sự mất cân đối tài chính có nguy cơ dẫn đến vỡ Quỹ hưu trí vào sau năm 2035. Theo đó, quy đinh tuổi nghỉ hưu thấp dẫn đến thời gian tham gia đóng bảo hiểm xã hội ngắn (số năm đóng góp trung bình đối với nam là 28, nữ 23) trong khi đó thời gian hưởng hưu trí dài do tuổi thọ trung bình tăng 36. Theo tính toán của BHXH năm 2014 số năm hưởng lương hưu bình quân là 19,5 năm, trong đó nam giới là 16,1 năm và nữ giới là 22,9 năm. Tuy nhiên, tính trung bình, tiền đóng BHXH của một người trong 28 năm thì chỉ đủ chi trả cho chính người đó trong vòng 10 năm nên thời gian hưởng còn lại (khoảng 9,5 năm) sẽ phải lấy từ nguồn đóng góp của các thế hệ đi sau, tình trạng này là một trong những nguyên nhân đẫn đến nguy cơ vỡ quỹ trong tương lại gần.

Theo nghiên cứu của ILO gần đây, nếu không sớm thực hiện cải cách, năm 2021, đóng góp vào quỹ hưu trí sẽ cân bằng với chi tiêu của quỹ. Quỹ hưu trí sẽ bị thâm hụt vào năm 2034. Nói cách khác, đến lúc đó, tất cả những người lao động ở Việt Nam, nam dưới 40 tuổi và nữ dưới 35 tuổi sẽ không nhận được bất kỳ đồng lương hưu nào sau khi nghỉ hưu trong trường hợp Chính phủ không thể bù đắp một khoản tài chính lớn từ nguồn ngân sách nhà nước.

Tăng tuổi nghỉ hưu: Tăng cơ hội việc làm, tăng thu nhập

Báo cáo đánh giá, quy định về tuổi nghỉ hưu chưa được sửa đổi từ khi ban hành (năm 1961) đến nay đã tỏ ra không còn phù hợp bởi nó tạo ra những vấn đề bất cập lớn cần có chính sách mới giải quyết , đó là: tuổi nghỉ hưu thấp trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số nhanh, tỷ suất sinh giảm làm nguồn cung lao động trẻ giảm sút, sức khỏe và tuổi thọ của người dân được cải thiện rõ rệt dẫn đến sự mất cân đối tài chính của Quỹ hưu trí.

Hiện vẫn còn tồn tại hai quan điểm khác nhau về vấn đề giới liên quan đến tuổi nghỉ hưu, trong đó, kết quả tham vấn trực tuyến của Nhóm GIA cho thấy đa số ý kiến ủng hộ phương án cần “Quy định tuổi nghỉ hưu như nhau giữa lao động nam và lao động nữ đồng thời cho phép lao động nữ được quyền lựa chọn nghỉ hưu sớm hơn (trong khoảng từ 55 đến dưới 62 tuổi) ở một số nghề / công việc”.

Việc điều chỉnh tuổi nghỉ hưu sẽ cho phép phụ nữ làm việc lâu hơn để có thể tận dụng tối đa nguồn nhân lực có sẵn trong bối cảnh tỷ lệ lao động qua đào tạo ở nước ta còn rất thấp. Tiến tới san bằng khoảng cách về tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ sẽ được thực hiện trong giai đoạn tiếp theo nhưng rõ ràng thu hẹp khoảng cách sẽ mở ra cơ hội việc làm, tăng thu nhập và cơ hội thăng tiến cho phụ nữ.

Đối với đề xuất giải pháp chính sách, Báo cáo cho rằng, nếu sửa đổi Bộ luật Lao động theo hướng quy định từ 01/01/2021, cứ mỗi năm tăng thêm 06 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi thì sẽ mất 10 năm để tuổi nghỉ hưu của nữ ở tuổi 60 và 4 năm tuổi nghỉ hưu của nam ở tuổi 62. Điều này sẽ có tác dung làm chậm quá trình thâm hụt quỹ.

Còn nếu áp dụng từ 01/01/2021, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng cho đến khi nam đủ 62 tuổi, nữ đủ 60 tuổi thì ở điều kiện lao động bình thường sẽ mất 20 năm để tuổi nghỉ hưu của nữ ở tuổi 60 và 8 năm tuổi nghỉ hưu của nam ở tuổi 62.

Báo cáo kết luận, cả 2 phương án 2 và 3, khi kết thúc lộ trình tăng tuổi nghỉ hưu sẽ giải quyết đươc một bước vấn đề bình đẳng giới về tuổi nghỉ hưu giữa nam và nữ, đây đươc xem là giải pháp điều chỉnh dần dần, nhằm han chế các tác động kinh tế, chính tri ̣và xã hội nói chung cũng như giảm các ảnh hưởng đối với nhóm người lao động sắp nghỉ hưu, những người sẽ chiu tác động ngay khi chính sách có hiệu lực.

Xuân Hưng

Thông tin thời tiết
25°9° - 18°Trời đẹp
  • 19/12

    9° - 21°

  • 20/12

    9° - 21°

  • 21/12

    9° - 21°

  • 22/12

    13° - 21°