(VnMedia) - Để kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) trong thời gian vừa qua luôn phải bán điện ra thị trường với giá thấp hơn so với thực tế. Với mức giá bán ra hiện nay, Tập đoàn đang phải bù cho mỗi gia đình khá giả và trung lưu là 300 đồng/kwh.

>> Lương của EVN chỉ "sống" được ở nông thôn?

Đó là đánh giá của lãnh đạo EVN đưa ra trước những khó khăn và khoản lỗ lớn mà Tập đoàn này đang phải gánh chịu.

EVN rơi vào tình trạng tiến thoái lưỡng nan

Theo ông Phạm Lê Thanh - Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), tình hình sản xuất kinh doanh của Tập đoàn hiện rất khó khăn. Bằng chứng là năm 2010 vừa qua EVN đã phải chịu mức lỗ chưa từng có trong lịch sử.

Thống kê của EVN cho thấy, trong năm 2010 sản xuất kinh doanh của Tập đoàn này lỗ hơn 10 nghìn tỷ đồng, nhưng do kinh doanh các mặt hàng khác nên số lỗ này giảm xuống còn 8.400 tỷ. Chí phí còn treo lại chưa được tính hết vào giá thành sản xuất kinh doanh điện của EVN trong năm 2010 bao gồm khoản lỗ chênh lệch tỷ giá là 15.463 tỷ đồng và chi phí tiếp nhận lưới điện nông thôn còn lại là 356 tỷ đồng.

Hiện nay mỗi kwh bán ra EVN đang lỗ 300 đồng, với giá bán bình quân đến các hộ tiêu dùng là 1.061 đồng (kể cả sản xuất và sinh hoạt). Tuy nhiên, nếu tính đủ mỗi một kwh EVN còn phải cõng thêm 300 đồng nữa. Nhưng do Chính phủ muốn đảm bảo kìm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội, nên không thể nào điều chỉnh sớm giá điện lên được, ông Thanh nói.

Cũng theo ông Thanh, việc kìm chế giá điện như vậy đã xảy ra một nghịch lý rất trớ trêu và chính sách ủng hộ người nghèo chưa rõ ra và phát huy hiệu quả. Nghĩa là lâu nay tưởng rằng chúng ta có chính sách ủng hộ 3,1 triệu nghèo, với mỗi hộ là 30 nghìn đồng, nhưng khi quay lại nhìn thì những người giàu và trung lưu EVN vẫn phải bù lỗ.

Ông Thanh lý giải rằng, với mức giá bình quân điện như hiện nay mỗi kwh điện bán ra, EVN đang

Ông Phạm Lê Thanh - Tổng giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam. Ảnh: MH

phải bù lỗ cho các gia đình giàu và trung lưu đến 300 đồng/kwh. Điều này có nghĩa nếu những gia đình này dùng 1 triệu đồng/tháng tiền điện, thì EVN phải bù lỗ 300 nghìn đồng/tháng/hộ, 2 triệu đồng/tháng thì phải  bù lỗ 600 nghìn đồng/tháng/hộ. Đây là một vẫn đề rất nguy hiểm và nó cũng là nguyên nhân tạo ra mức lỗ như công bố.

Với những nghịch lý mà thị trường điện đang tạo ra cho EVN một áp lực rất khó khăn. Đó là không không thể huy động được vốn từ các tổ chức tài chính vì khi nhìn vào bảng cân đối tài sản, nếu thấy lỗ là họ sẽ dừng giải ngân ngay, ông Thanh chia sẻ.

Trong khi đó, nếu như không cấp tập, tích cực đầu tư thì từ năm 2013 trở đi khu vực Miền Nam sẽ thiếu điện nghiêm trọng, trong khi phía Bắc và Miền trung lại thừa điện mà không thể đưa vào, ông  Thanh nói.

Và chỉ có thể là tăng giá điện ?

Chia sẻ về những giải pháp giải quyết khó khăn cho ngành điện, ông Thanh cho rằng, theo đúng hoạch toán như hiện nay, tất cả những khoản lỗ này phải tính hết vào giá thành điện, vì EVN cũng là một doanh nghiệp của Nhà nước, chỉ kinh doanh điện vì vậy sẽ khó có thể trả nợ được nếu như chưa được điều chỉnh giá điện.

Ông Thanh chia sẻ rằng, tài sản EVN hình thành hiện chỉ có 30% là vốn chủ sở hữu, còn 70% là vốn vay chủ yếu từ nước ngoài của các tổ chức tín dụng. EVN vay bằng USD của ADB, Ngân hàng Thế giới (WB), đồng Yên của Nhật Bản, EUR của các tổ chức tín dụng... Do vậy khi gặp biến động tài chính trên thị trường thế giới thì EVN dễ bị tổn thương.

Các nhà đầu tư kinh doanh trên cơ sở phải có lãi, khi đàm phán giá điện cho EVN tất cả giá đều bắt tay, nhất trí nhưng vì biến động trên thị trường (như lãi suất khi vay ngân hàng có 7-8%/năm, nhưng giờ lên đến trên 20%, cao gấp 3 lần; tỷ giá cũng không ngừng tăng lên, từ 16-17 nghìn đồng/USD, lên đến 21 - 22 nghìn đồng/USD)…, toàn bộ gánh nặng đấy giờ lại quay sang trút cho người mua điện, ông Thanh nói.

"Có người xui tôi, hay ông bán tòa nhà đi, nhưng tôi bán năm nay, năm sau tôi lấy gì mà bán nữa? Nó cũng là tài sản của Nhà nước. Vì vậy, phải trả giá điện lại đúng với giá thực của nó, đúng với giá thị trường thì đó mới là cái nhìn với tương lai", ông Thanh bộc bạch.

Chia sẻ vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng cho biết, giải pháp cơ bản nhất là phải đưa giá điện về đúng giá trị thật của nó. Bởi lẽ, giá điện thấp đã khiến các đơn vị sản xuất cung ứng điện như EVN gặp nhiều khó khăn về hoàn vốn, đảm bảo đủ chi phí trong hoạt động điện lực.

Cũng theo ông Vượng, khi thực hiện đầy đủ Quyết định 24 thì giá bán điện cho người tiêu thụ cuối cùng sẽ được điều chỉnh, trong trường hợp như vậy giá mua điện của các nhà máy điện cũng sẽ được điều chỉnh tương ứng. Như vậy chúng ta có thể hi vọng rằng đến một cái ngày nào đó, khi mà giá điện của chúng ta được điều chỉnh đầy đủ theo các thông số đầu vào của thị trường, thì các sản xuất điện sẽ được điều chỉnh ở có lãi.

Đó là mục tiêu lâu dài của chính sách giá điện, để làm sao khuyến khích các nhà đầu tư tham gia vào thị trường sản xuất, cung cấp điện. Đây cũng là mục tiêu lâu dài để cung ứng điện ngày càng đầy đủ với giá cả hợp lý, chất lượng ngày càng cao, đảm bảo an ninh năng lượng cho đất nước, ông Vượng nhận định.

Minh Hường